Hayaletler

'sıcak suya batmış kedi soğuk sudan korkar'. fransız sözü.

Teori, pratik hayatla ilgilidir. Teori, pratik hayatın önünde yürür ve pratik hayat için yön gösterir. Teori ile pratik ayırımını, teori ve pratik bilmeyenlerin yapıyor olması normal karşılanmalıdır. Gerçek, tarihi bir dûnya var, içinde yaşıyoruz, şeyler dünyanın içinde gerçekleşiyor ve teori işte o gerçekleşmelerle yapılıyor.

Teorinin pratik dışında, pratikten başka ve pratiksiz olduğunu varsaymak yanlış oluyor. Bu yanlışlık yaygın ve tehlikeli olarak hep var, yapılıyor.

Büyük teori var. Bir bütün olarak olayı açıklayan teori. Sosyal teori, iktisat teorisi ve başka teoriler, bütüncül ve açıklama gücü kanıtlı.

Günlük hayatta insan teki, yaptıklarını ve olanları açıklarken, genellikle, bir başka teori kullanır. Kendi teorisini. Oyun, efsane ve korkudan oluşan bir teori. İçinde bir miktar akıl da olabilir.

İdeoloji diye birşey var. İdeoloji insanları hayal dünyasında yaşatır.

Derrida: "Hayaletlerle sohbet ederek değil de, onlarla söyleşmeyi öğrenerek, kendi içinde, ötekinde, kendindeki ötekinde bile olsa, sözü ona bırakarak ya da sözü yeniden ona vererek öğrenmeli yaşamayı: Var olmasalar bile, artık olmasalar bile, henüz yoksalar da, oradadırlar hep, oradadırlar hayaletler".

İdeoloji, insanların ne yaptıklarını bilmemelerinden, ait oldukları toplumsal gerçekliğe ilişkin yanlış bir tasarıma sahip olmalarından ibaret.

Para, iktisatın en önemli konusu.

Para aslında bir toplumsal ilişkiler ağının cisimleşmesi, maddileşmesidir. Para birşey gösteriyor. Paranın gösterdiği toplumsal ilişkiler, insanlar arasındaki ilişkiler, kurum ile insan, gelenek ile insan, insan ile insan arasındaki ilişkiler.

Paranın ne olduğunu anlamadan, toplumsal ilişkiler sistemini söktürmek imkansız. Şeylere verilen değerin, anlamın, önemin göstergesi, para. Daha başka birşey değil. Bir gösterge. Paraya değer veren aslında neye değer verir? Sosyal anlamda para başka bir anlam.

2001 krizi bir para krizi.

Türk iktisatında şu an yaşanmakta olan daralma bir para krizinin yanında birşey değil. Türk iktisatı para krizine girmeyecek mi? Para krizi konusunda iktisatçıların öngörüsü nedir?

İktisatçı, Derrida'nın hayaletleri ile konuşur, durmadan. Sezgi, iktisatçının önemli bir aracı oluyor. Bağımsız iktisatçı. Para sahiplerinden bağımsız.

Toplumsal gerçeklik denilen şey, insanın dışında birşey değil. İnsan, toplumsal gerçekliğin içinde. Toplumsal gerçeklik, insan tarafından ideolojisine uygun bir şekilde oluşturulan bir inşaat. Bir kurgu.

Kurgu terimine dikkat. Kurgu, ideolojinin olduğu her yerde var ve oluyor.