Bilim, tesadüfe yer verir mi?

Felsefe, doğası gereği daima soru soran, sorgulayan, şüphelenen bir yapıda olduğundan zaman zaman inançla karşı karşıya geldiği düşünülmüştür. Dogmalara (naslara), yani bir bakıma önkabullere dayanan inanç, insanın bir bakıma "veri" olarak kabul ettiği birtakım ilkeler çerçevesinde düşünmesi, hareket etmesi ve kısaca yaşamasıdır. Şüphe etmek işin içine girince, yani felsefe meseleye dahil olunca inancın bundan zarar göreceği gibi bir algı maalesef vardır.

Halbuki, inanç düşünmekten, sorgulamaktan zarar görmez, tersine daha da kuvvetlenir. Tabii, bunun için sağlam bilgiye de ihtiyaç olacaktır. Elbette ki, materyalist bir bakış açısıyla meseleye bakınca bazı taşlar yerine oturmaz gibi gelir, ancak materyalist kafanın tamamen ikna olması diye bir şey de mümkün olur mu, o da tartışmalıdır. Bir bakıma, "görmeden inanmam" tarzında bir durum söz konusu olur.

Batı'da, özellikle bilim çevrelerinde, bilimle inancın muhakkak zıtlaşacağı, karşı karşıya geleceği ve bilimsel olmanın önkoşulunun inançla bağlarını koparmak olduğu gibi bir "de facto" durum vardır sanki. Bilimin yasalarıyla ilahi kudretin koyduğu yasaları birbirlerine rakipmiş gibi görmek sorunu ortaya çıkar böylece. Halbuki, bilimin "keşfetmek", "yasalar şeklinde ortaya koymak" gibi vasıfları "yaratılmış olanın" ifşasıdır, keşfidir. Bu yanlış algı ve şartlanmada, İslam alemini son yüzyıllarda bilim dünyasına katkı yapan düşünürlerden, bilimadamlarından yoksun kalışı, önemli değerler çıkaramayışı da etkendir. Böyle olunca, Batı bilim sahasını tahakküm altına almış ve hemen her sahadaki bakış açısını bilim sahasına da yansıtarak dünyevi bir tutumu sabit kılmıştır.

Yaratılış yerine tesadüfi oluşumlara inanan Batılı kafa, evrim teorisinde kendi istediği ve kendi günahlarını meşru kılan bir  taraf bulmuştur ve bunu bilimsel olmanın yegane koşulu diye sunmaktan çekinmemiştir. Avrupa medeniyeti, her ne kadar kendisini Hıristiyan olarak konumlandırsa da, aslen bu tanımlama bir dine mensup olmaktan ziyade o medeniyete has bir olguyu açıklar duruma gelmiştir. Özellikle de, dinde reform hareketleriyle birlikte resmen Yahudiliğin bir alt şubesine dönen Hıristiyanlık, herhangi bir bağlayıcılığı ve inandırıcılığı kalmadığından Batılı bilimadamı tarafından çok rahat göz ardı edilmiştir de denebilir.

Evrendeki canlı yaşamının başlangıcını büyük patlamanın ardından oluşan toz bulutundaki proteinlerin "tesadüfi" şekilde bir araya gelmesine (ki bu konuyla ilgili yapılan ve tamamen bilinçli olarak aynı yere konan proteinlerin "tesadüfi" olarak bir araya gelme ihtimalleri milyarda bir gibi bir şey çıkmıştı) dayandıran Batılı kafa, dolayısıyla insan gibi muazzam bir eseri de otomatikman "tesadüfi" bir sürece indirger. Bir insanın en basit bir organının bile sahip olduğu sinir yapısını, kas yapısını, damarlarını, hücrelerini vs hayal etmek bile bilmediğiniz takdirde imkansızken, bu muhteşem "makine"yi nasıl olup da bir "tesadüf"e indirgeyebilirler, anlamak mümkün değildir. Hele ki, bunu yapanların bilimadamları olması daha da sorunludur.

Mesela bir uçağı ele alalım. Bir uçağın kokpitindeki karmaşık düğmeleri, kontrolleri, uçağı havalandırmak için yapılması gereken olmazsa olmazları, havacılığa dair kuralları bir düşünelim. Bunların tamamı çok detaylı ve titiz çalışmaların, büyük tecrübelerin, muazzam bir bilgi birikiminin eseridir. Bir uçağı havalanması, havada seyahati, inmesi, bu esnada maruz kaldığı güçler, hava boşlukları vs gibi unsurların hepsi bilimin deney ve gözlem neticesinde vardığı sonuçlardır ve fiziğin yasalarına göre tasarlanan bu uçak da hemen hiçbir şey tesadüfe bırakılmadan uygulanırsa uçmaktadır.

Gelin görün ki, bir uçağı yapan bilimadamlarına kalkıp "tesadüf" eseri bu demir yığınını havalandırdıklarını söyleseniz, hem bilgisine, hem birikime, hem de emeğine hakaret etmiş gibi olursunuz ve müthiş bir tepkiyle karşılaşırsınız. Uçakta yer alan en ufak bir kablonun bile "tesadüf"e yer vermeyecek titizlikle konulduğunu söylerler size. İşin garibi de budur işte. Hayatlarında tesadüfe yer olmayan bilimadamlarının, kalkıp da evrenin yaratılışı gibi aklın hayalin almayacağı muazzam bir hadiseyi, insan bedeni gibi en ufak bir parçasını dahi yapma şansınızın olmadığı mükemmel bir makineyi veya en basitinden herhangi bir tek hücreli canlıyı bir "tesadüf" bilinmeyenine dayandırabilmeleridir, ki Batılı kafanın çökmesi gereken yer de burasıdır. Tabii, onun çöktüğü yerden bizim kalkmamız gerekmektedir, ki şimdilik bir hareket İslam aleminde de yok maalesef.