Ben olmaktan biz olmaya

İnsanoğlu, yaşadığı çevreyle ilişkilerini sürdürürken üç ayrı itici güçle hareket eder. Bu itici güçlerin dayandığı referans noktası, kişinin bireysel tercihi, aile yapısı ve yaşadığı sosyal çevredir. İnsan duygu veya düşüncelerini dile getirirken ve tercihlerini yaparken, bu üç kuvvetten birisiyle hareket eder. Şimdi bunları tek tek ele alalım:

Ben merkezli yaşam tarzı: Bu yapıdaki insanlar, insani ilişkilerinde, sadece kendi yaptıklarını, kendi düşündüklerini hesaba katarlar. Ötekilerin ne düşündüğü, nasıl etkilendiği, nasıl anladığı, neler beklediği, neler istediği pek önemli değildir. Bu yapıdaki kişi bencilce hareket ettiğinden, aslında yalnızdır. Çünkü bencillik bir yerde bireyselliği de beraberinde getirmektedir. Bireysel hareket eden bir kimse, yaşadığı dünyayı, etrafındaki insanları pek hesaba katmaz. Aksine bu kimseler, maddi ve manevi bütün donanımlarını kendilerine yöneltmiş, etraftaki insanlara karşı cimrileşmiştirler.

Dinimiz, bireyselliği, bencilliği, ben merkezli olmayı tasvip etmez, aksine, insanların, sahip olduğu maddi ve manevi servetlerini paylaştıkça ve bütün bunlardan verdikçe, iyilerden olabileceklerini ve olgunlaşabileceklerini vurgular. Batılı toplumlara karşın doğulu Müslüman halkların, paylaşımcı, misafirperver olmalarının nedeni de İslamın insancıl, sevgi ve saygı eksenli bir hayat tarzını ilke edinmiş olmalarıdır. Dinimiz, muhtaç bir insana yardım etmeyi insani bir sorumluluk olarak belirlemektedir. Ben merkezli yaşayan bir kimse, eğitilmemiş, ıslah olmamış ilkel eğilimlerini beslediğinden, kendisini geliştirecek, iyiler kervanına taşıyacak erdem ve faziletlerden uzak bir hayat sürmektedir.

Sen merkezli hayat tarzı: Ben merkezli, bireysel bir hayat süren kişi, yaptığı işlerde, gelecekle ilgili beklentilerinde ve bütün eylemlerinde hatta dualarında dahi diğerlerine yer vermeyen, tek dünyalı, tek kişilik bir hayat süren kimseler. Böyle bir hayat tarzı, daha ziyade batılı toplumlarda görülür. Çünkü, bu toplumlarda, bireyin kendisini esas alması küçüklükten beri empoze edilmekte ve bu insanlar, özgürleşme adına yalnız yaşayıp, sonra da huzur evlerinde yine yalnızlık çekerek ölüyorlar.

Sen odaklı yaşam tarzını benimseyen kimseler ise, daha çok doğulu toplumlarda görülüyor. Çünkü, inancımız, kişinin diğer insanları da hesaba katmasını ve iyilik yapmasını emrediyor. İslam, kişiye sorumluluklar yüklüyor. Bu sorumluluklar bağlamında yaşayan kişi, kendisini, ailesini, yakın çevresini, komşusunu, sokakta yaşayan muhtaçları, aç ve susuz kalan hayvanları da dikkate almaktadır. Sorumluluk böylesine bütüncül bir anlam ifade eder dinimizde.

Fakat, toplumumuzda öyle insanlar görüyoruz ki, dinimizin bu emir ve tavsiyelerini yozlaştırarak, "saçımı süpürge yaptım söylemiyle hareket edip, kendini hepten dışarıda bırakarak her şeyini karşısındaki kişiye feda ettiğini düşünen insanlar var.. Burada, artık kişi İslam'ın koyduğu ölçüyü dikkate almayıp, kendi istek ve hevalerine göre bir fedakarlık türetmiştir. Toplumumuzda, bu durum anne evlat ilişkilerinde kendini gösteriyor. Mesala, genç yaşta dul kalmış bir anne, evladına her şeyini feda ediyor, onun kendisini ifade etmesine fırsat dahi tanımıyor, onun yerine karar veriyor, onun yerine acı çekiyor. Evlenmeyi, kendisi için bir şeyler yapmayı her şeyi ret ediyor . İleriki yıllarda çocuk büyüyüp evlendiğinde ise, anne yaptığı bütün yatırımların boşa gittiğini ve kendisinin dışarıya atıldığını düşünerek bu kez hem oğluna hem de geline hayatı zindan ediyor. Bu tür kimselerin dillerinden düşmeyen bir söylemleri vardır. " Senin için evlenmedim, genç yaşta saçımı süpürge yaptım, ne acılar çektim, sen se beni bırakıp gittin" İyi de, bütün bunları onun için yapmamış mıydın? Çocuk elbette anneye karşı sorumluluklarını yerine getirmeli ve onun gönlünü hoş tutmalı. Ana hakkını dinimiz üzerinde önemle durarak ifade ediyor. Ama bu konuda madur olan o kadar çok kişi tanıdım ki, " annem karımla konuşmama dahi tahammül edemiyor, ona eziyet vermemi istiyor, küçük bir şeyde beni dışladın onu seviyorsun diye bağırmaya başlıyor" diyen bu gençler anneyle eş arasında kalıyorlar. Bu durumda belli bir yaşa kadar her şeyini feda eden ana, eziyet etmeye başlıyor...

Dinimizin koyduğu o dengeyi aşan kimseler, aslında yaptıkları yatırımı çocuklarına değil kendilerine yapıyorlar. Eğer öyle olmasaydı, evlenen çocuğunun eşiyle mutlu olmasını ister ve buna onu teşvik ederdi. Ben odaklı yaşamak nasıl sıkıntılı bir durum ise, sen odaklı yaşamak da, aynı şekilde patolojik sonuçlar doğuruyor. Zira burada kişi kendisini tamamen yok sayarak, bütün yatırımlarını karşısındaki kişiye yapmıştır. Bu fedakarlık duygusundan ayrı bir şey.,Çünkü, kişi ilgi ihtiyacından yola çıkarak, kendini yok sayıp sürekli yatırım yapıyor. Böyle bir durum karşısında itidalden söz edemeyiz. Dinimiz ise, itidalli olmayı tavsiye eder. Yani, kişi, hem kendisini hem de çevresindeki kimseleri, yakınlarını düşünmelidir.

Biz merkezli yaşam tarzı: Yukarıda da belirttiğimiz gibi, itidalli olmak, orta yolu seçmek ne tamamen bencil bir hayat sürmek ne de her şeyini başkalarına feda ederek, kendisini tamamen ihmal etmektir. Burada dengeyi tutturmak için, kişinin kendisini ve etrafındaki insanları düşünmesi ve her iki tarafa da faydalı olacak şekilde davranması esastır.

Biz olmak bir olgunluktur. Biz olan kimse, sadece kendisini değil, çevresindekileri de düşünür onlar için de bir şeyler yapar.

Bu insan olmanın gereklerindendir. Maddi ihtiyaçlarınızı karşılarken, muhtaç olan komşunuzu da hesaba katar, ona da yardımcı olmak istersiniz. Ya da öğrendiğiniz ilimden faydalanır, bununla hayatınızı kolaylaştırırsınız. Fakat aynı zamanda ilminizi çevrenizdeki insanlara da öğretir ve onların da faydalanmasını sağlarsınız...Ve bütün bunlar ben olmaktan biz olmaya doğru gittiğinizi gösterir.