ABD’nin stratejisi değişirken, Türkiye’nin tercihleri

ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, göreve gelmesinin ardından gerçekleştirdiği ilk Ortadoğu turunun son ayağını Türkiye'de tamamlayarak  ülkesine döndü. Bir ay içinde de yeni ABD Başkanı Barack H. Obama'nın Türkiye'yi ziyaret edeceği  de kesinlik kazanmıştır. Diplomasi trafiği hızlanmış, yorum ve yorumcular da artmıştır. 2009 enteresan bir yıl olacak gibi görünmektedir.

Mevcut hassas konular şunlardır:

1- ABD askerlerinin Irak'tan çekilme operasyonunun takvim ve yolları:

* ABD askerlerinin çekilirken götürecekleri ve bırakacakları silah ve savaş malzemelerinin konumu ve korunması,

* ABD askerlerinin dönüş güvenliğinin sağlanması,

2- Afganistan'a asker veya insani yardım konularında Türkiye'den talepler,

3- "Sözde Ermeni soykırımı meselesi"nin ABD  tarafından kabul edilip edilmeyeceği konusunun tartışılması,

4-  İran-ABD-İsrail çekişmesi üçgeninde Türkiye'nin konumu.

Bunların her birinin Türkiye'nin çıkarları doğrultusunda düşünülüp, ele alınması gerekmektedir. Bununla birlikte olayların gelişimi sırasında herşeyi etkileyebilecek tehlikeler ve engeller de mevcuttur.

Gizli tehlikeler:

* Bu ziyaretlere çok fazla  önem atfederek, yalnış ve abartılı kararlar vermek.

* Trafiğin hızı ve öneminin etkisinde kalarak, gelişmeler karşısında  yeterince hazırlıklı olmamak. (Sonuçta herhalde çay içmeye gelmiyorlar)

*Karşılaşmalarda yeterince özgüven göstermeyerek, zayıf ve ezik taraf imajı vermek.

* Türkiye'nin milli çıkar ve amaçlarını tam saptayamadan, hedeften şaşmak ve başka mecralara sürüklenmek.

Türkiye, bölgesinin çok önemli bir devletidir. Bölgenin içinde bulunduğu şartlar ve jeo-stratejik konumu dolayısı ile Türkiye ciddiye alınması ve hesaba katılması gereken bir ülkedir.  Ortadoğu'da barış ve dengenin ihdası için Türkiye'nin desteğine ve katılımına her zamankinden çok  ihtiyaç vardır. Bu durumu ABD yetkilileri de bilmektedir. İşte bu noktada görülen en büyük engel veya çıkmaz Türk yetkililerin kendileri hakkındaki algılamaları ve nasıl bir yaklaşım sergileyecekleri hususudur. Bu aşamada, ülke içindeki "bozguncu ve menfi" unsurların varlığını ve çalışmalarını da hesaba katmak gerekmektedir. Medyayı takip ederseniz nasıl çalıştıklarını kolayca görebilirsiniz.

Bu yazıda ilk defa ABD askerlerinin Irak'tan çekilme planları  ele alınacaktır.

Diğer şıklar ise bir sonraki yazılarda incelenecektir.

ABD askerlerinin geri çekilmesi hususu:

* Bilindiği gibi 2003 yılında Türkiye, Irak'a ABD askerlerinin Türkiye üzerinden gönderilmesi işine ve en az dokuz, on ilimiz üzerinden 62,000  ABD askerinin Irak'a taşınmasına sıcak bakmamış ve sonunda 1 Mart tezkeresi de TBMM'den geçememişti.

Ne yazık ki daha sonra hükümet ABD'yi memnun edebilmek için türlü formüller kullanmış ve böylece hem Irak'a ve hem de Israil'e birçok savaş maddesi diğer "masum"  emtia arasında geçirilmişti. Hem de halktan saklanarak...

*Şimdi, yine ABD askerlerinin yine aynı bölgeden geçirilerek Akdeniz'deki gemilere götürülmesi bahis konusu. Burada sorulacak soru şudur: "Tam altı yıl sonra Irak'ta çekilme başlatılırken neden aynı yerlerden ABD askerlerinin  geçmesi istenmektedir? " Acaba zorla veya tesadüfen, ABD bütün bölgedeki olayları kendi istekleri doğrultusunda mı dizayn etmek istemektedir? Veya bu manevra aslında  Türkiye'ye sözünün "yedirilmesi" işlemi midir?

* Bu geri çekilme en az birkaç yıl süre ile devam edebilir ve Türkiye topraklarından  Amerikan askerlerinin ve vasıtalarının geçmesi beklenmedik sorunlar meydana getirebilir. Mesela, bu transfer sırasında askerlerin "güvenlik" durumu nasıl etkili bir şekilde sağlanacaktır? Kim veya kimler bundan sorumlu olacaktır? Ve nasıl?.

Bölgede ve Türkiye içinde bu kadar anti-Amerikan tutum mevcutken, herhangi bir  olayın olmayacağı nasıl garanti edilecektir?

* Bir saldırı veya karşıt hadise olduğunda (bunu içerden veya dışardan herhangi bir grup rahatlıkla hazırlayıp, uygulatabilir) sorumlusu kim olacaktır? Ve "kabak kimin başına patlayacaktır?"

* Askerler dönerken silahlarına ve diğer araç-gereçe nasıl hakim olacaklardır? "Kaybettiklerini" veya "çalındığını" iddia ederek kendi istedikleri yer ve kimselere bırakırlarsa, Türkiye bunu nasıl önleyecek veya  ispat edecektir? Bu planlanmış oyunlara nasıl mani olacaktır? Veya daha kaç şehit vererek olayı dengeleyecektir? Yani, bizler ABD'ye yardımcı olurken, bizden kaç kişi canından olacaktır?

* ABD'nin yaklaşık 142,000 askerinin büyük bir kısmı Türkiye'nin Adana'da Şakirpaşa Havalimanından, İncirlik Hava Üssünden, Mersin ve İskenderun limanlarından, Taşucu ve diğer önemli noktaları kullanarak tahliye etmeyi arzu etmektedir. Bu durumun bölgedeki yıpratma etkisi çok büyük olabilir.

* Bütün bu sebeplerle, ABD askerlerinin, tamamen ABD kontrolü altında  olan Basra Körfezi tarafından ve ABD donanmalarına daha da yakın bulundukları kısımlardan çekilmelerı çok daha isabetli olabilir.

* Ürdün ve İsrail limanlarının da kullanılması Akdeniz'e ulaşmak açısından daha kolay olabilir. Türkiye yolu için ABD askerlerinin ilk defa Kuzey'e tırmanıp, Kuzey Irak'ı geçmesi, sonra Türkiye'de  Doğu ve Güneydoğu dağlarını aşıp, düzlüğe inmeleri ve sonra limanlara ulaşmaları uzun, meşakkatli bir yolculuk planı olur. Böyle bir geri çekilme operasyonu ise hayli garip  bir plan gibi görünmektedir. Türk hükümetinin bunu iyi düşünmesi gerekmektedir.

* Türk ordusu da Güney Doğu stratejisi içinde bunun nasıl olacağını ve etkisini hesaplamalıdır. (Üstelik askeri makamların bu konudaki tutumlarının ne olduğu acaba araştırılmış mıdır?)