Âlemi İslâm'dan Makamı Hilafete keşide edilen telgrafnameler

Malûm olduğu üzere Sultan Vahdeddin'in yurt dışına çıkmasından sonra Hilafet -Saltanat'tan ayrılmış ve Vahideddin'in yerine Veliahd Abdülmecid, Büyük Millet Meclisi tarafından halife olarak seçilmiştir. Halifenin seçimi üzerine pek çok yerden Abdülmecid Efendi'ye tebrik telgrafları gönderilmiştir. O süreçte bu telgraflardan bazıları gazetelerde şu şekilde kamuoyuna takdim edilmiştir:

Halife-i müslimin Abdülmecid Hazretlerine İskenderiye, Finlandiya ve Arnavutluk'dan çekilen telgrafnamelerle zat-ı hazreti hilafet-penahî tarafından verilen cevabları âlem-i İslâm'ın makam-ı muallâ-yı hilafet-i kübra-yı İslâmiye'ye merbutiyetlerini isbat eden birer vesika olarak ber vech-i zir derc ediyoruz...

Birer tarihi vesika olan bu telgraflar şöyledir:

İskenderiye Müslümanlarının Telgrafnamesi

İskenderiye: 15 Kânun-u evvel 338

Bismillahirrahmanirrahim.

Kemal-i iclâl ve tazimle cemî'-i İskenderiye meşayih, alimîn ve uleması zat-ı hilafet-penahî hazretlerine biat ile ellerini bûs edip Cenab-ı Hakk'a tezarru ve ibtihal ve İslâmiyet'in izzet ve nusret ile Emiru'l-Müminîn Efendimizin Hazreti Resulullah'ın varisi-i hilafet olmasına biat ile temenni ve tahmid ediyorlar. Halife- tüllahın âli olmasına dua ve tebrik ederler.

İmzalar: Abdüllah en-Nebbah, Hasanüe'ş-şerif, Muhammed Taceddin, Mustafa Safvet, Hüseyin Sultan, Muhammed el-Adli, Mahmud Hamdu, Muhammed eş-Şahi, Abdukadir Huleyf, Muhammed et-Tendi, Muhammed Abd, Muhammed el-Fazu, Ahmed eş-Şazelî, Emin Sür, Hasan Mezruk, Yusuf Ebu's- Suud, Yabumi Beşir, Muhammed Mûnir Muhammed Abdülgani, Sadunî Hamid, Muhammed el-Arus, Hamid Muhsin, Abdülali Muhammed Ebu Şansa, Abdülaziz Hatib, Mürşidî İbrahim, Abdülhamid Ahdar, Ahmed es-Sâbûs, Abdülhadi ed-Dürküman, Abdülaziz Bilal ve daha birçok imzalar...

İskenderiye Müslümanlarının Telgrafına Cevab

İskenderiye'de Abdullah en- Nebah ve Hasan eş-Şerif, Muhammed Taceddin Efendi Hazaratiyle refika-yı muhteremesine.

Hilafet-penah Efendimiz makam-ı muallâya intihabları münasebetiyle İskenderiye meşayih ve uleması namına südde-i seniyyelerine arz olunan biat ve tebrikâtınız bilhassa mahzuziyet-i hilafet-penahîlerini mûcib olmuş ve meşayih-i kiram ile ulema-yı İslâm şeriatı-ı garra-yı Ahmediye daire-i münciyesinde vazife-i irşada müdavemet eyledikçe kendileri de uhde-i istîhallerine müteretteb vezaif-i âliye ve müşkilesinin ifası hususunda mazhar-ı yüsr ve muvaffakiyet olacakları beyanıyla gerek zat-ı vekâlet-penahîlerinin ve gerek sair evliya-yı umûrunun teâli-yi İslâmiyet emrinde âsâr-ı meşkûre ibrazına nailiyetleri temenniyâtı bütün hıtta-i Mısrıyye Müslümanlarının dareynde husul-ü izz ü rif'atleri duasına terdif buyurmuş olduklarını mea'l-ihtiram arz eder ve selam-ı saadet- encam-zıllullahîlerini tebliğ ve tebşir ile kesb-i şeref eylerim.

23 Kânun-u evvel 338

Seryaver-i kaim-i makam.

Şekib Hakkı

Finlandiya Müslümanlarının Telgrafnamesi

Halife-i müslimîn efendimiz Abdülmecid b. Sultan Abdülaziz Hilafet-penahîlerine veya hazretlerine.

Umum Finlandiya Müslümanları 10 Kânun-u evvel sene 338 Cuma günü Cuma namazını eda ve duadan sonra zat-ı hilafet-penahîlerinin makam-ı hilafet-i mukaddeseye intihablarını büyük bir meserretle kabul edip samim-i kalbden zat-ı hilafet-penahîlerini tebrik eder ve bütün umûr-u diniye ve mesail-i şer'iyede makam-ı hilafete sadık kalacağımızı beyan ederiz. Finlandiya devleti müstakıllesinde yaşayan dindaşların rica ve niyaz ediyoruz ve imamımız hakkında ibadet-i diniyeyi eda için izn-i hilafetin resmen gönderilmesini temenni ediyoruz.

İmzalar: Bütün Finlandiya Müslümanları İmamı Vali Ahmed Hakim, Finlandiya Müslümanlarından Lütfi İshak, Türk Tatar beledî meclisi azası Abbas, İshak. Mütevelliler Cemal, Kemal, Ömer Halif, Alaeddin Hakim.

Finlandiya Müslümanlarına Cevab-ı Hilafet-penahî

Makam-ı hilafete intihabımdan dolayı umum Finlandiya Müslümanları namına vuku bulan tebrikâtınız bilhassa mahzûziyeti mûcib oldu. Şems-tâban-ı hilafetten istişare eden bir necm-i kutbî gibi aktâr-ı şimaliyede ilâ kıyâmi's-sâ'a neşr-i envâr-ı hidayete muvaffakiyetinizi ve bi'n-netice dareynde izz ü saadete mazhariyetinizi Cenab-ı Hak'dan tazarru ederek Kitab-ı muayyenemizin ahkam-ı münifesini telkine imamınızın devam-ı memuriyetini tasdik eylerim.

23 Kânun-u evvel 338

Halife-i Resul-ü Rabbü'l-âlemin

Arnavutluk Müslümanlarının Telgrafnamesi

Südde-i Seniyye-i Hilafet-penahîye

Tiran'da Arnavutluk milleti ve ümmeti namına Kadı Vehbi Efendi tarafından 18 Kânun-u evvel 338 tarihiyle keşide olunan telgraf sureti ber vech-i âtidir. Kıblegâh-ı âmâl-i muvahhidin olan makam-ı kudsî-i hilafeti Arnavudluk ahali-i İslâmiyesi namlarına tebrikâta ictisarla kesb-i fahr-ı mübahat ve bu tevcih-i celilin bütün âlem-i İslâm için bir mukaddeme-yi feyz olması lütf-u Hakk'dan tazarru olunur.

Arnavudluk Müslümanlarının Telgrafına Cevab

Tiran'da Vehbi Kadı Efendi Hazretlerine

Hilafet- meâb-ı makam-ı muallayı şeref-bahş olmalarını tebriken Arnavudluk ahali-i İslâmiyesi namına ref' ve takdim kılınan tazimnameniz manzûr-ı âli ve hassaten bâis-i mahzûziyet-i hilafet-penahî olmuş ve şecî', civanmerd Arnavud kavminin her hal ve zamanda camia-yı Islâmın bir uzv-i kıymetdârı sıfatıyla kelime-i vahdeti îlâya hâdim olan bi'n-netice dareynde aksây-ı izz ü saadete vasıl ve zat-ı vekalet-penahîlerinin dahi şeriat-ı garra-yı Ahmediye'nin ahkâm-ı münifesini her tarafta tevsik ve teyide matuf olan âmâl-ı hayriye ve mesaî-i müstakbelelerinde tevfikat-ı ilâhiye'ye nail olması da'avât-ı me'sûresiyle tezyîn-i lisan buyurulmuş olmakla temenniyat-ı seniyyelerine ilaveten ve irade-i zıllullahîlerine imtisâlen Arnavudluk ahali-i İslâmiyesine selam-ı selamet-encam-ı hilafet-penahîlerini mea'l-mesarr tebliğ ve tebşire müsaraat eylerim.

23 Kânun-u evvel

Seryaver Kaim-i makam

Şekib Hakkı

Yorumu siz değerli okuyuculara bırakıyorum...

* Hasan Büyükcengiz, Hilafet ve Hakimiyet-i Milliye Değerlendirme- Çevrim Yazı, Marmara Üniversitesi, Ortadoğu ve İslâm Ülkeleri Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul 1999, s. 130- 131.