Yeni devletin zulüm çarkı

Üç Noktanın Söylediği, Yatağına Kırgın Irmaklar,  Kurşunkalem Yazıları, Ateş Tecrübeleri ve Altıncı Şehir gibi deneme kitaplarının yazarı usta denemeci Ahmet Turan Alkan bu defa yakın tarihimizin can yakan bir konusuna eğilmiş; İstiklâl Mahkemeleri.

Türkiye Cumhuriyeti kurulurken rejimi millete dayatmak ve kabul ettirmek için zorba bir aracı kurum olarak kurulan İstiklal Mahkemeleri, savaştan yeni çıkmış yorgun millete yapmadığını bırakmamıştır. İlk çıkış gerekçesi asker kaçaklarını yakalamak ve gençlerin askerden kaçışlarını engellemek olan yasa, savaş sonrasında millete zulüm aracı olmuştur. İşte bu zulüm çarkını İstiklal Mahkemeleri ve Sivas'ta Şapka İnkılâbı Duruşmaları isimli kitabında Ahmet Turan Alkan bir bilim adamı titizliği ve usta bir denemeci diliyle akıcı bir şekilde anlatıyor. Yazarın, kitabında başvurduğu kaynaklar genellikle resmi kaynaklardır. TBMM Tutanakları'ndan edindiği bilgiyi paylaşıyor. Kitap iki bölümden oluşuyor; Birinci Kısım; İstiklal Mahkemeleri, İkinci Kısım; İstiklal Mahkemesi'nin Sivas Günleri ve Muhaliflerin Tasfiyesi. Birinci bölümde İstiklâl Mahkemeleri'nin kuruluşu, işleyişi ve resmi belgelerden edinilmiş hangi şehirde kaç insanın idam edildiği bilgileri yer alıyor.

Bu bölüme göre örneğin; Ankara'da 387, Eskişehir'de 57, Konya'da 105, Kastamonu'da 11, Samsun'da 251 ve Kahramanmaraş'ta 16 kişi idam edilmiştir. İkinci bölümde ise İstiklal Mahkemesi'nin Sivas'taki faaliyetleri ele alınıyor. Duvara yazılan rejim karşıtı bir yazıdan dolayı Sivas'ta bütün halk sorgudan geçirilmiştir. Halkı aşağılayarak sorgudan geçiren mahkeme heyeti sonunda Çil Mehmet adında bir suçlu bulup idam etmiştir.

O dönemde Sivas'ta çıkan yerel Kızılırmak gazetesi bu olanları rejimi tutarak teşvik etmiştir. Halk sorgudan geçerken gazetenin patronu Hayri Bey, İstiklal Mahkemesi üyelerine övgüler dizmektedir gazetesindeki köşesinde. Ahmet Turan Alkan yakın tarihin bu acı olaylarını belgelere dayanarak akıcı bir dille, makale olmasına rağmen bir makaleden çok deneme tadında okura sunuyor. İstiklal Mahkemeleri ve Sivas'ta Şapka İnkılâbı Duruşmaları, Ötüken Yayınları (Ekim 2011) tarafından yayımlandı.