Yaz aylarının gelişi ve sıcaklıkların artması özellikle çocuklarda ishal vakalarında artış yapmaktadır.
İshallerin bir kısmı mikrobik bir kısmı ise mikrobik olmaya ishallerdir. Yaz döneminde hava sıcaklıklarındaki artış ishal yapıcı mikropların bulundukları ortamda üremelerini artırmaktadır. Özellikle içme sularda bu mikroplar kolaylıkla üreyebilmektedirler. Tüketilen meyve sebzelerin iyice yıkanmaması, el temizliğine gerekli itina gösterilmemesi mikropların mide ve barsak bölgelerinde üremelerine ve barsaklardan sıvı emilimini bozup bol sulu dışkılamaya sebebiyet vermektedir. Özellikle 6 ay-24 ay dönemindeki çocuklar ishal tehlikesine daha fazla maruz kalmaktadır. Tüm dünyada çocuk ölümlerinin büyük bir kısmını ishal vakaları oluşturmaktadır. Her yıl yaklaşık 3.5 milyon insan ishalden hayatını kaybetmektedir. Dünya genelinde örneğin Afrika kıtasında yeterince hijen ve temiz su kullanımı olmadığından ishal vakaları en fazla bu kıtada görülmektedir.
İshale sebebiyet veren durumlar nelerdir ?
Seyahat.
Kreşler.
Huzur evi ya da akıl hastanesinde yaşama.
Temizliğinden emin olunmayan besinlerin tüketilmesi suların içilmesi.
Antibiyotik kullanımı.
Deniz ürünlerinin tüketimi.
Evde hayvan beslemek.
Uzun süren bazı hastalıklar (AIDS gibi).
Heyecenlanma, üzüntü, korku, stress gibi ruh hali.
Günde en az 3 kez sıvı kıvamda gevşek ya da günde 200 gramdan fazla dışkılama ishal olarak tanımlanmaktadır. İnsan vücudunun dörtte üçünü su oluşturmaktadır. Hücresel düzeyde ele aldığımızda bir hücrenin büyük bir kısmını su oluşturmaktadır. İshal nedeniyle özellikle 24 saatten daha fazla sıvı kaybı meydana gelirse, vücudun sıvı dengesi bozulur ve bu durum tüm hücresel faaliyetleri olumsuz etkiler. İshal hali kendisini bol sulu dışkılama, halsizlik, bitkinlik, bulantı, kusma, karın ağrısı, ateş , dil ve dudaklarda kuruma, el ve ayaklarda üşüme ve bilinç bulanıklığı şeklinde gösterebilir. Bu belirtiler varlığında derhal doktora başvurulmalı ve kan tahlili ile birlikte gaita (dışkı) tahlili yaptırılmalıdır.
İshal nasıl tedavi edilir?
Su ve tuz kaybının hafif olduğu, hastanın konforunu bozmayan ishaller hastaneye yatırılmadan ayaktan tedaviyle sadece diyetle tedavi edilebilir. Aşırı su ve tuz kaybı, ağır dizanteri halleri, kolera şüphesi olan durumlarda hasta mutlaka hastaneye yatırılarak öncelikle kaybedilen su ve tuzun yerine konması amacıyla serum verilir, daha sonra uygun ilaçlara başlanır. İshale bağlı sıvı kayıplarında mutlak suretle ağızdan ve damardan serum yoluyla sıvı desteği sağlanmalıdır. Halk arasında ishal durumunda su içirilmemesi son derece yanlış bir uygulama olup ishalin uzamasına ve hastanın daha da kötüleşmesine yol açar. Emziren anneler bebeklerini daha sık emzirmelidirler.
Yaz ishallerinden korunma yolları nelerdir?
Kişisel temizliğe dikkat edilmeli, özellikle her fırsatta elleri yıkamalıyız.
Özellikle kaynağı bilinmeyen, açıkta satılan veya dağıtılan, denetimsiz içme suları ile bu sularla yıkanmış sebze ve meyveleri tüketmemeliyiz.
Yiyeceklerin taze olmasına, paketlenmiş olarak pazarlanan yiyeceklerin üzerindeki son kullanma tarihinin geçmemiş olmasına dikkat edilmelidir.
İyi ambalajlanmamış, üzeri açıkta satılan gıdalar, pişirilmemiş ya da az pişirilmiş gıdalar, pastörize olmayan süt ve süt ürünleri güvenli değildir, bunlar tüketilmemelidir.
Genel kullanıma açık tuvaletleri kullanırken dikkatli olup, sık sık el yıkamayı unutmamalıyız
Diyeti nasıl olmalıdır?
Sıvı alımının arttırılması ve uygun diyetle beslenmenin sürdürülmesi gerekir.
Haşlanmış patates/ patates püresi, yağsız çorbalar, yoğurt, yağsız makarna ve pirinç pilavı, haşlanmış yağsız et ve tavuk, yağsız ızgara köfte, yağsız peynir, ekmek, şeftali, elma ya da havuç püresi, muz yenilebilir.
Sıvı olarak da kaynatılmış su, ayran, şekersiz açık çay, şekersiz elma kompostosu, asidi alınmış maden suyu içilmelidir.
