Van‘da meydana gelen depremde en çok kamu binaları zarar görürken, binalarının ne kadar sağlıksız yapıldığını da ortaya çıkardı. Kamu binaları içinde en fazla zarar görenler ise okullar, ve yurtlar oldu. 17 Ağustos depreminden sonra çıkarılan yapı denetimi yasasına uyulmadığı gerçeği de konun bir başka boyutu.
Van depremi kamu binalarının ne kadar sağlıksız yapıldığını da ortaya çıkardı. Kamu binaları içinde en fazla zarar görenler ise okullar, ve yurtlar oldu. Yıkılan okulların görüntüleri ise insana bu kadarı da olmaz dedirtiyor. Belediyelerin dışında kalan kamu binalarını eskiden Bayındırlık ve İskan Bakanlığı şimdi ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı denetliyor. Belediyeler ise kendi binalarını kendi ekiplerine denetlettiriyor. Bu durumda yıkılan kamu binalarının sorumluluğu devletin yetkili birimlerine kalıyor.
Yapı denetimi çalışmıyor
Van depreminin ardında binaların sağlamlığını denetleyen yapı denetim firmalarının yeterliliği de tartışmaya açıldı. 17 Ağustos depreminden sonra çıkarılan yapı denetimi yasasıyla birlikte 200 metre kareden yüksek yapıların denetimi, yapı denetim firmaları tarafından yapılmaya başlandı. Ancak ‘kendi parasıyla kendisini denetleten‘ bu uygulamanın, çok da sağlıklı olmadığı Van depremiyle ortaya çıktı. Firmaların kendi paralarıyla kendilerini denetlettiğini bunun da sorunları beraberinde getirdiğini belirten İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Okan Tüysüz, "Yapı denetim yasasının çalışmadığı ve çalışamayacağı mecliste kanun olarak çıkarılmasından bu yana eleştirilmiştir. Burada firmalar para vererek kendilerinin denetlenmesini sağlıyorlar. Bu böyle olmaz. Yapı denetim yasasının yeniden düzenlenmesi gerekmektedir" dedi.
İlk miksere dikkat
Daha fazla para kazanmak isteyen müteahhitlerin en çok başvurduğu yöntem malzemeden çalmak. Bu da birçok kişinin ölümüne neden oluyor. Bazı müteahhitler hazır beton firmalarıyla aralarında bir anlaşma yapıp metreküpünde daha fazla çimento olduğu için maliyeti yüksek olan C30 türü betonu fatura üzerinde gösterip aslında inşaatta C20 beton kullanabiliyor. Her ne kadar yapı denetim firmaları tarafından betondan numune alınıp laboratuarlarda test edilse de düşük kalite beton kullanılmasının önüne yine de geçilemiyor. Denetim firması tarafından numune alınacağı vakit inşaat alanına gönderilen beton mikseri, sevk belgesinde yazılı olan beton cinsini getiriyor. Bu şekilde alınan beton numunesinin kanuni olarak istenilen değerlerde olduğu belgeleniyor. Sonradan gelen betonlar ise C30 değil C20 olabiliyor. Böylece kalitesiz beton kullanımının önüne geçen prosedürler atlatılmış oluyor.
Vatandaş televizyondan toplanacak paralara muhtaç
Öte yandan Hükümet deprem bölgesine 3 milyon TL yardım yaparken Kuzey Irak Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesud Barzani depremzedelere 1 milyon dolar (1.8 milyon) yardımda bulunması da tartışmaları beraberinde getirdi. Hükümetin bu kadar az miktarda yardım göndererek işi yardım kuruluşlarına havale etmesi tepkilere neden oldu. Devlet, depremzedelere işadamlarından daha az bir ödenek ayırarak sınıfta kalırken, vatandaş televizyon ekranlarından toplanacak paralara umut bağladı.
