Türkiye tahkimlerin çoğunu kaybetti

Çukurova Elektrik ve Kepez Elektrik Şirketlerinin üretim ve dağıtım imtiyazlarının feshedilmesinin ardından, Kıbrıs Rum kesiminde faaliyet gösteren "Libananco" isimli bir şirket Çukurova ve Kepez Elektrik hisselerinin kendisine ait olduğunu ileri sürerek Türkiye Cumhuriyeti aleyhine tahkime gitti. El konulan hisseler için 10,1 milyar dolar talep etti. Daha sonra Libananco şirketinin Uzan Grubu'na ait bir şirket olduğu açıklandı.

Peki, Paris'te yapılan tahkimden nasıl bir sonuç çıkabilir? Türkiye tahkim davalarının pek çoğunu kaybetti. Özellikle enerji alanında, cebinde yatırım yapacak parası olmayan birçok Türk firması, kendilerine bir uydurma yabancı ortak bularak Türkiye'yi milletlerarası tahkime götürüp haksız kazanç elde etmeyi bir yol haline getirdi. Çünkü Anayasa'nın 125. maddesinde "milletlerarası tahkime yabancılık unsuru taşıyan anlaşmazlıklar için gidilebilir" deniyor. Libananco davası da yabancılık unsuru "yapay" olarak katılmış türden bir dava olarak değerlendirilebilir. Çünkü Libananco'nun hangi kaynakla, halka açık ve İMKB'de işlem gören Çukurova ve Kepez hisselerini satın aldığı meçhul.

Gelelim işin farklı bir boyutuna... Türkiye'de bulunan İmar Bankası ve Ada Bank üzerinden, olmayan Hazine bono ve tahvillerini pazarladığı ortaya çıkan kişiler, bu defa, Libananco davasıyla Türkiye'den para talebinde bulunabiliyorlar. Interpol tarafından aranan bu kişilerin nasıl oluyorsa, arama süreci durdurulup, tanıklığa davet edilebiliyorlar. Ve bu garip hukuki işlemler, Dünya Bankası Uluslararası Yatırım Anlaşmazlıkları Çözüm Merkezi tarafından yapılabiliyor. Demek ki dava açanların haklı bulunması kuvvetli bir ihtimal. Ve faizleriyle birlikte 10,1 milyar doların çok üzerinde bir para tutarı davacılara ödenebilir...

Enerji Bakanlığı'nın, adeta bir soyguna dönüştürülen "milletlerarası tahkim" yolunu kullanan yerli şirketleri, bunların yabancı ortaklarını ve ne kadar para aldıklarını açıklamasında fayda var. Aksi takdirde, yabancı sermaye gelsin düşüncesiyle, 1999 yılında Anayasa'ya konan "milletlerarası tahkim güvencesi" yerli bazı firmalara soygun imkânı sağlamaya devam edecek gibi görünüyor.