Selçuklu geleneğini yansıtan cami

Camide ünlü bilgin El Cezeri'nin yaptığı güneş saati bulunuyor.

Sur ilçesinde MS. 639 yılında Roma tapınağına kurulduğu düşünülen bir kilisenin üzerine inşa edilen cami, Selçuklu, Artuklu, İnaloğulları ve Osmanlı dönemindeki eklemelerle pek çok dönem ve kültürün özelliklerini yansıtıyor. Caminin planı ve mimari açısından Şam'daki Emeviye Camiiyle benzerlik gösteriyor. Avlusu, avlu etrafındaki müştemilatı, maksureleri, medreseleri ve kıble yönündeki haremiyle hem Artuklu geleneğini devam ettiren bir yapı, hem kare kesitli minaresiyle ve anıtsal yapı oluşu nedeniyle Diyarbakır Ulu Cami'nin İslam'ın Beşinci Harem-i Şerif'i olarak da nitelendiriliyor.