20 günde ham petrolün fiyatı yüzde 13,5 düştü ama indirimden ses yok.
Seçim süreci ve sonrasında yaşanan siyasi krizler, benzin fiyatları konusunda hükümetin işine yaradı. Dünya piyasalarında indirime geçen ham petrol fiyatları, iç piyasada benzin ürünlerine hiç yansımadı. En son indirimin yapıldığı 9 Haziran‘dan bu yana dünyada ham petrolün fiyatı yüzde 13,5 düştü. Ancak benzinde tek kuruşluk bir indirim bile yapılmadı. Piyasada, 95 oktan benzinin litre fiyatı 4.17 liradan satılıyor.
Seçim süreci ve sonrasında yaşanan siyasi krizler, benzin fiyatları konusunda hükümetin işine yaradı. Dünya piyasalarında indirime geçen ham petrol fiyatları, iç piyasada benzin ürünlerine hiç yansımadı. En son indirimin yapıldığı 9 Haziran‘dan bu yana dünyada ham petrolün fiyatı yüzde 13,5 düştü. Ancak benzinde tek kuruşluk bir indirim bile yapılmadı. Piyasada, 95 oktan benzinin litre fiyatı 4.17 liradan satılıyor. Libya‘ya yapılan NATO operasyonu sonrası dünya piyasalarında ham petrolde yükselen ateş yavaş yavaş sönüyor. Uluslararası Enerji Ajansı‘nın (IEA) stratejik rezervleri serbest bırakması, petrol fiyatlarındaki düşüşü hızlandırdı.
Dünyada düşüyor
Brent ham petrol fiyatları varil başına 104 dolara geriledi. ABD ham petrolü ise 90 dolardan işlem görüyor. Türkiye‘deki benzin fiyatlarında Brent petrolündeki iniş ve çıkışlar etkili oluyor. Ancak brent petrolündeki son 20 gün içinde meydana gelen düşüşler, iç piyasaya bir türlü yansımadı. Benzindeki en son indirim 9 Haziran‘da yapıldı. 95 oktan kurşunsuz benzinin litre fiyatı 4,17 liraya indirildi. Fakat bu indirimden sonra, dünya piyasalarında 20 gün içinde Brent tipi petrolün fiyatı yüzde 13.5 düştü. Ancak bu indirim, tüketiciye yansımadı. Akaryakıt dağıtım şirketleri pompa fiyatında hiçbir indirim yapmadı.
Yüzde 65‘i devlete
Türkiye‘de tüketici, Avrupa ve dünyanın en pahalı benzinini kullanıyor. Pompada ödenen 1 litre benzin fiyatının yüzde 65‘i ise devletin kasasına gidiyor. Yani 1 litre benzin almak için sürücülerin ödediği 4.17 liranın 2.7 TL‘si ÖTV ve KDV olarak hazinenin kasasına giriyor. Devletin en önemli gelir kapısı dolaylı yoldan alınan bu peşin vergiler nedeniyle, hükümet indirime pek sıcak bakmıyor.
Siyasi kriz fırsatı
Siyasi kriz ve ülke gündeminde farklı konuların olmasını fırsat bilen hükümet, benzindeki son düşüşleri görmezden geldi. Asıl gerekçe olarak ise, dolardaki yükseliş gösteriliyor. Ekonomi yöneticileri, 9 Haziran‘da 1,57 olan doların şu anda 1,64 lirayı çıktığını savunarak, ham petroldeki artışın bu yüzden tüketiciye yansımadığını dile getiriyorlar. Ancak dolarda 20 günlük süredeki artış, yüzde 4.5 sevilerinde. Halbuki ham petroldeki düşüş, yüzde 13.5 düzeyinde. Neredeyse, 3 katı oranında bir düşüş yaşandı. Tüketici kuruluşları ve sürücüler, akaryakıt ürünlerindeki bu çiftçe standartı uygulamaya oldukça tepkili. Dünya piyasalarında ham petrol fiyatları artışını hemen tüketiciye yansıtan hükümetin, düşüşleri görmezden gelmesini eleştiriliyor.
Kaya: Hükümet ve EPDK sorumlu
Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Nazım Kaya, indirimlerin pompaya yansımamasını eleştirirken,"Alırken şahin kesiliyorlar. Verirken yani indirim yapmaları gerekirken kulaklarının üzerine yatıyorlar. Firmaların bu kadar cüretkar davranması, EPDK ve hükümetin sessiz kalmasından kaynaklanıyor. Ve serbest piyasa denilen yalan teorisinin üzerine oturmalıdır" diye konuştu. Devletin sessiz kalmasının bu uygulamadan kazanç elde etmesinden kaynaklandığını söyleyen Kaya, "Yüksek fiyattan ne kadar benzin satılırsa, devlet o kadar ÖTV ve KDV kazanıyor" diye konuştu.
Petrol dağıtım şirketlerine bu kadar serbestiyet tanınmasının sanki diyet ödeniyormuş hissini uyandırdığını belirten Kaya, "Sektörde rekabet yok. Bunu oluşturmakla görevli EPDK, maalesef görevini aksatıyor. Sektöre hakim 5 firma, bütün sektörü yönetiyor. Bu 5 firma istediği gibi fiyat politikası uyguluyor. Piyasayı istediği gibi yönlendiriyor" diye konuştu. Kaya, "Burada yapılması gereken şeyi söylemekten dilimizde tüy bitti. Devletin vergilerde ciddi bir indirime gitmesi. Ardından firmalara da, hadi şimdi sizde indirin demesidir. Sektörde rekabetin önü açılmalı. Rekabeti engelleyen kişi ve kurum kim varsa, mutlaka engellenmelidir" dedi. Hükümetin akaryakıt politikasını da eleştiren Kaya, "Suni gündemler olmasaydı, hükümet sadece akaryakıt fiyatlarından dolayı bile ciddi bir oy kaybı yaşardı. Halka, bir yandan kaybetme, bir yerden kazanma politikası engaje edildi. Gerekirse cebimdeki param gitsin ama bu sorun hallolsun denildi" dedi.
