Osmanlı’nın “Sadaka” zerafeti

Nidayi Sevim'in hazırladığı ''Medeniyetimizde Toplumsal Dayanışma: Sadaka Taşları'' isimli kitap Osmanlının ihtiyaç sahiplerine, nasıl ulaştığını ortaya koyuyor.

Osmanlı'nın ihtiyaç sahiplerine yardım edilmesi konusundaki duyarlılığını ortaya koyan ''Sadaka Taşları'', yazar Nidayi Sevim'in ''Medeniyetimizde toplamsal dayanışma: Sadaka Taşları'' kitabında toplandı. İstanbul'da özellikle cami, türbe, çeşme, mezarlık gibi tarihi yerlerde bulunan ve günümüze ulaşan sadaka taşları üzerine yaptığı çalışmaları kitabında toplayan yazar Nidayi Sevim, ''Medeniyetimizde Toplumsal Dayanışma: Sadaka Taşları'' isimli kitabında, tespit ettiği 25 sadaka taşı hakkına kapsamlı bilgi veriyor.

İstanbul'daki sadaka taşları

Kitapta, Süleymaniye Camisi avlu içinde, Ayasofya Müzesi girişinde, Sultanahmet Camisi'nde meydana açılan bahçe kapısın iki yanında, Karaköy Arap Camisi giriş kapısı yanında, Cağaloğlu Hacı Beşir Ağa çeşmesi karşısında, Üsküdar Doğancılar İmrahor Cami yanında, Üsküdar Karacaahmet Fethi Ahmet Paşa Camisi yanında, Karacaahmet Aşçıbaşı Camisi avlusunda, Fatih Mehmed Ağa Camisi ana giriş kapısı sağında, Aksaray Sofular caddesi ile Ragıp Bey sokağını birleştiği köşede, Kocamustafapaşa Sümbül Efendi Camisi ve türbesinde, Kocamustafapaşa Hekimoğlu Ali Paşa Camisi avlusunda bulunan sadaka taşları

Hakkında çarpıcı bilgiler bulunuyor.

Osmanlı zerafeti

Kitapta yer alan bilgilere göre, sadaka taşlarına yardımlar sadece nakdi olarak değil, ayni olarak da yapılırdı. Taşta birikenlerden ihtiyaç sahipleri sadece ihtiyacı kadarını alır, diğerlerini başkalarına bırakırdı.

''Sağ elin verdiğinden sol el haberdar olmalı''

''Sağ elinin verdiğinden sol el haberdar olmamalı''

düşüncesiyle hareket eden Osmanlı, yoksulları incitmeden yardım edebilmesi amacıyla bu taşları, gözden uzak yerlere koyardı. Onur ve vakarlarından dolayı ihtiyaçlarını kimseye açamayan insanlara yönelik iyilik yapmanın en zarif yollarından biri olan bu taşlar, İstanbul başta olmak üzere Osmanlı'nın egemen olduğu her yerde bulunurdu. Yerden yükseklikleri 1-2 metre, genişlikleri 30-70 santimetre arasında değişen bu sadaka taşlarının tepelerinde yuvarlak veya taşına göre dikdörtgen 5-20 santimetre derinliğinde oyuklar vardı. Yardımlar bu oyuklara konulurdu. Yardım etmek isteyenler buraya para bırakır, ihtiyacı olanlar da buradan alabilirdi. Yüksek taşların önünde uzanabilmek için basamaklı olurdu. Bir rivayete göre İstanbul'da 160 adet sadaka taşı bulunurdu.