Osmanlı’nın birikimi arşivlerde

Hazine-i Evrak'ın Kuruluşunun 163. Yılı etkinlikleri kapsamında IV. Arşivcilik Günü kutlama programı, Türk Arşivciler Derneği tarafından Dolmabahçe Sarayı Medhal Salonunda gerçekleştirildi.

Türk Arşivciler Derneği'ne ilişkin bir sinevizyon gösteriminin yapıldığı programda konuşan, TBMM Milli Saraylar Daire Başkanı Yasin Yıldız, programın Sultan Abdülmecid'in döneminde ''Hazine-i Evrak'' adıyla kurulan arşiv müdürlüğünün, yine Abdülmecid'in döneminde inşa edilen Dolmabahçe Sarayı'nda gerçekleştirilmesinin anlamlı olduğunu dile getirdi. Milli Saraylar'da bulunan arşivin orijinal belgelerinin dijital kopyaları alınarak Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'ne devrinin 2007 yılında gerçekleştirildiğini belirten Yıldız, bunu arşiv belgelerinin orijinal yerlerinde bulunması amacıyla yaptıklarını aktardı. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürü Doç. Dr. Yusuf Sarınay da, Osmanlı döneminde 1846 yılında ''Hazine-İ Evrak'' adıyla kurulan milli arşive ''hazine'' adı verilmesinin, devlet hayatında arşivciliğe ne kadar önem verildiğinin bir göstergesi olduğunu vurguladı.

Türkiye'de milli arşivin, bazı ülkelerdeki uygulamaları gibi Kültür Bakanlığına değil 163 yıldır hep Sadarete ve Başbakanlığa bağlı olarak faaliyet göstermesinin de arşivciliğe verilen önemin bir göstergesi olduğunu dile getiren Sarınay, Genel Müdürlüğün sadece Türk Devleti'nin değil Osmanlı'nın yıkılışından sonra bağımsızlığını ilan eden 30'dan fazla ülkenin arşivlerini de barındırdığını aktardı. Sarınay, ''Dolayısıyla Müdürlüğümüzdeki arşivler, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e ve günümüze 700 yıllık tarihi ve kültürel birikime sahip bulunmakta, Osmanlı arşivleri milli olmanın ötesinde, milletler arası nitelik taşımaktadır'' diye konuştu. Temel eksikliklerinin yasal eksiklikler ve İstanbul için yer sorunu olduğunu belirten Sarınay, bunun yarattığı bürokratik sıkıntıları ise çıkarılan yönetmeliklerle aşarak, yerli ve yabancı araştırmacıların bürokrasi konusunda zorluk yaşamalarını engellediklerini söyledi. Sarınay, ''Daha önce, bürokratik sorunlar nedeniyle 'demek ki arşivleri açmıyorlar, saklıyorlar' gibi spekülasyonlar ortaya çıkıyordu. Bunu aşmak açısından yasadaki boşluğu genelgeler ve yönetmeliklerle aşarak, bürokratik engelleri bilimsel araştırmacılar için ortadan kaldırdık'' diye konuştu.

Türk Arşivciler Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Hacı Haldun Şahin ise arşivcilik alanına ilgi duyanları biraraya getirmek ve arşivciliğin temel meselelerine çözüm yolu aramak amacıyla bu etkinliği düzenlediklerini bildirdi. Şahin, ''Tarihimize sloganlarla, kahramanlık öyküleriyle yaklaşmıyoruz. Tamamen bilgiyi, belgeyi ön plana çıkaran bir anlayış içindeyiz. Arşivciliğin en temel problemi, bu mesleğin yasal dayanaklardan yoksun olmasıdır. 1998 yılında derneğimizi bu amaçla kurduk. Ancak henüz yine de Milli Arşiv Kanunu çıkartılmadı'' şeklinde konuştu.