Ödül Adonis'e değil Müller'e gitti!

Nobel edebiyat ödülünü, verilmeye başladığı 1901 yılından bu yana 10'uncu kez bir Alman yazar kazandı.

İlk kez 1901 yılında Fransız şair ve düşünür Sully Prudhomme'un kazandığı Nobel edebiyat ödülünün bu yılki sahibi Rumen asıllı Alman yazar Herta Müller oldu. Nobel ödülüyle birlikte 10 milyon İsveç Kronu (1 milyon avro) para ödülünü de kazanan Alman yazar Herta Müller'in, kendine özgü yazı dili bulunduğu, Almanca ve Romence dillerini çok iyi kullanması ve romanlarıyla birlikte şiirleriyle de tanındığı kaydedildi.

Dinamitin mucidi İsveçli kimyacı, mühendis ve sanayici Alfred Nobel'in isteğiyle dağıtılması 1895'te kararlaştırılan Nobel ödülleri, ilk kez kuruluşundan 6 yıl sonra verilmeye başladı.

Tıp, kimya, fizik, edebiyat, ekonomi alanlarında ve dünya barışının teşvikinde önemli başarıların onurlandırıldığı ödüllerin sahipleri, 6 Nobel komitesi tarafından seçilerek, ayrı ayrı duyuruluyor. Geleneğe göre barış ödülü Norveç'in başkenti Oslo'da, diğer ödüllerse İsveç'in başkenti Stockholm'de günlük olarak düzenlenen basın toplantılarıyla açıklanıyor.

Bilim ve edebiyat ödüllerinin sahiplerini seçen İsveç komiteleri, adayları önceki ödül sahipleri ve üniversite profesörlerinden alıyor. Barış ödülü için ise Norveç Komitesine dünya çapında hükümetler ve parlamentolar aday önerebiliyor. Bu yılki Nobel edebiyat ödülü adayları arasında, "protest müziğin" öncülerinden Amerikalı şarkıcı, şair Bob Dylan, İsraill yazar Amos Oz, Amerikalı yazarlar Joyce Carol Oaets, Philip Roth, Suriyeli şair Adonis ile Cezayirli romancı Asya Cebar'ın da adları geçiyordu.

Nobel ödülleri, kurucusu Alfred Nobel'in (1833-1896) ölüm yıl dönümü olan 10 Aralıkta sahiplerine veriliyor. Dünyada prestiji en yüksek ödül olarak kabul edilen Nobel ödüllerinden edebiyat ödülünü kazanan Alman yazar Herta Müller, 1953 yılı ağustos ayında Romanya'nın Almanca konuşulan, Banat'a bağlı Nitzkydorf'da dünyaya geldi. Nikolay Çavuşeksu'nun liderliği döneminde büyüyen Müller, üniversite öğrenimini Temeşvar'da Alman ve Romanya edebiyatı üzerine yaptı. Bu dönemde Çavuşesku'ya muhalif, Almanca konuşan, ifade özgürlüğü arayışındaki genç yazarların oluşturduğu Aktionsgruppe Banat'a katıldı. Üniversite öğrenimini tamamladıktan sonra 1977-79 yılları arasında bir fabrikada çevirmen olarak çalışan Müller, gizli polis için muhbirlik yapması talebini reddedince, buradaki işinden atıldı, ardından güvenlik güçleri tarafından tartaklandı.

Müller'in çalışmaları, Romanya'da ulusal basın tarafından fazlasıyla eleştirilirken, Alman basını eserlerine çok olumlu yaklaştı. Romanya'da Çavuşesku dönemini açıkça eleştirmesi nedeniyle kendi ülkesinde kitaplarının basılması yasaklandı. Herta Müller, kendisi gibi yazar olan eşi Richard Wagner ile birlikte 1987 yılında Romanya'dan Almanya'ya göç etti. Herta Müller'in Türkçeye çevrilen "Tilki Daha O Zaman Avcıydı" (Der Fuchs war damals schon der Jaeger) ve "Yürekteki Hayvan" (Herztier) adlı kitapları da bulunuyor.