Muharrem ayının bereketi aşure

Aşure, çorbaların en güzeli, en tatlısı, en bereketlisi. "Allah'ın ayı Muharrem" olarak bilinen Muharrem ayı, İlahi bereket ve feyzin, Rabbani ihsan ve keremin coştuğu ve bollaştığı bir aydır.

Allah'u Teâlâ'nın ayı, günü, yılı olmaz fakat rahmetine ermenin önemli fırsat olduğu için Peygamber Efendimiz(s.a.v) böyle buyurmuşlardır. Aşure gününün Allah'ın katında önemli bir yeri vardır. Aşure günü Muharrem ayının 10. günüdür. Kelime karşılığı on veya onuncu anlama gelmektedir. Kur'an'da ise Fecr suresinin ilk ayetlerinde "And olsun ki Muharrem ayının ilk on gecesine" diye geçmektedir. Muharrem ayının 10. günü oruç tutularak aşure pişirmek adet olmuştur. Aşure pişirmek Osmanlıdan sonra daha önem kazanmıştır. Nuh peygamber zamanından geldiği de bilinmektedir. Herkes aşurenin varoluş hikâyesinin Hz. Nuh tufanı ile başladığını bilmektedir. Hz. Nuh, Hz. İdris peygamberden sonra kavmine gönderilen peygamberden biridir. Aşurenin hikâyesi ise şu kıssaya dayanmaktadır.

Oğulları olan, Sam, Ham ve Yasef kendisine iman etmelerine karşın Kenan ve kavminden pek çok kimse ona inanıp iman etmez. 950 sene Allah'ın emirlerini kavmine tebliğ etmesine karşın ne yazık ki çok zulme uğrar ve onların alaylarına maruz kalır. Sonunda kavmini Allah'a şikâyet eder. Allah, Hz. Nuh'a çok büyük bir gemi yapmasını emreder. Ve ona yardım etmesi için Cebrail (a.s) kendisine yardımcı gönderir. Hz. Nuh emre itaat ederek büyük bir gemi yapar ve kendisine iman eden ne kadar mümin varsa onları gemiye bindirir. Her cinsten birer çift hayvanı da yanlarına alır. Ve Allah sonunda büyük tufanı koparttır. Gökten yağan yağmurlar ve yerden fışkıran sular bütün yeryüzünü kaplar. Ten nur'un kaynaması ile gemi hareket eder. Sadece gemiye binen müminler kurtulur. Gemi aylarca suda kalır. Bu zaman zarfında yanlarına aldıkları yiyecekler tükenmeye başlar. Geriye kalan yiyecekleri bir kazanda toplayarak bir çorba pişirmeye başlarlar. O zamanda yapılmış çorbaya bugün Aşure diyoruz. Aşurenin hikâyesi de bir rivayete göre bu kıssaya dayanmaktadır. Yüzyıllardan bu yana değişmeyen bir gelenek haline gelmiştir Aşure. Osmanlı zamanında bu aya çok önem verilirmiş. Muharrem ayının 10. günü oruçla başlanırmış güne, kazanlarca aşureler yapılıp eşe dosta, konu komşuya dağıtılırmış. O zamanda aşure dağıtan gönüllü "aşure sebilcileri" varmış. Fakire, fukaraya aşure dağıtırlarmış.

Aşure Günü Olan önemli olaylar

* Yerlerin ve göklerin yaratılması

* Hz. Ömer'in tövbesinin kabul olması,

* Hz. Nuh'un tufandan kurtulması

* Hz. Yunus'un balığın karnından çıkması

* Hz. İdris'in göğe çıkması

* Hz. İbrahim'in dünyaya gelmesi ve ateşten kurtulması

* Hz. Süleyman'a saltanat verilmesi

* Hz. Eyyub'un hastalıklarından kurtulması

* Hz. Musa'nın Kızıldeniz'i geçmesi ve Firavun'un helak olması

Aşure yapımı

Malzemeler:

1/2 kg aşurelik buğday, 2 su bardağı kuru fasülye, 2 su bardağı nohut, 2 kilo tozşeker (Miktarı damak zevkinize göre ayarlayın), 150 g kuru kayısı, 150 gram kuru incir, 100 g çekirdeksiz kuru üzüm, 50 g kuş üzümü, 50 g dolmalık fıstık, 1 adet portakalın doğranmış kabuğu, 15 adet karanfil, 2-3 çorba kaşığı gülsuyu, Su

Üzeri İçin: Ceviz içi, Fındık içi, Nar, Tarçın, Doğranmış kuru incir.

Yapılışı:

1. Bir gece önceden aşurelik buğday, kuru fasülye ve nohutu iyice yıkayın ve ayrı kaplarda oda sıcaklığındaki suyla ıslatın.

2. Bu üç malzemeyi ayrı tencerelerde, ıslattığınız suyu boşaltmadan ve üzerine su ilave ederek yumuşayıncaya kadar pişirin.

3. Aşureyi pişireceğiniz tencereye pişmiş buğday, kuru fasulye ve nohutu aktarın. Üzerine doğranmış kuru kayısı,kuru incir (inciri biraz geç atarsanız kararmasını engellersiniz) kuru üzüm, kuş üzümü, dolmalık fıstık, doğranmış portakal kabuğu ve karanfilleri ekleyin.   Karanfili cezve içerisinde kaynatıp sadece suyunu da ekleyebilirsiniz. Eğer ki gülsuyu olmadan aşure olmaz derseniz 2-3 çorba kaşığı da gül suyu ekleyin. Suyu azaldıysa sıcak su ilave edin. Arada karıştırarak pişirin. Kuru kayısı ve incirler yumuşamaya başladığında toz şekeri ekleyin ve karıştırın. Yaklaşık 30 dakika koyulaşıp kıvama gelinceye kadar kaynatın. Ocağı kapatın.

4. Kâselere boşaltıp üzerini istediğiniz malzemeyle süsleyin.

Aşurenin faydaları

Aşurenin içinde bulunan malzemelerin hepsinin insan sağlığına önemli katkıları bulunmaktadır. Fasulye, nohut, kuru üzüm, buğday, kuru incir, kuru kayısı vb.. malzemelerin her birinin farklı yararının olduğu ve hepsinin de bir çorbada bulunması çocuklar açısından da önemli bir besin kaynağı oluşturmaktadır. Tahıl ve kuru baklagiller birlikte kullanıldığı için protein, kuru meyveler kullanıldığı için de yoğun vitamin barındırır''Buğday, nohut, fasulye, kuru üzüm, kayısı, badem ve ceviz gibi yaklaşık 10 baklagil, meyve ve sert kabuklu yiyecekler katılıyor. Bunun dışında bazı bölgelerde haşhaş, susam, nar, kenevir, kuru elma ve portakal gibi malzemeler de eklenebiliyor. Kişiden kişiye ve damak zevkine göre içine değişik besinlerde katılabilir.

* Aşure içinde sadece bitkisel yağlar olduğu için de kolesterol bulunmaz.

* Aşurenin B2, B1, C, A vitamininin yanı sıra bol miktarda demir, çinko, fosfor, kalsiyum ve sodyum içerdiğini de anlattı.

* Aşurenin sağlık için daha sık tüketilmelidir '

* Aşure, özellikle çocuklar için büyük bir enerji kaynağıdır.

* Tatlı olarak çocukların kolaylıkla tüketmesi sağlanabilecek aşure, vücut direncini artıracaktır. -Vitamin ve mineral deposu olan aşure, vücudun daha dirençsiz kalabildiği bu dönemlerde mutlaka tüketilmelidir.

* Aşure sadece bir ay değil diğer aylarda tüketilmedir.

* Kış aylarında soğuk ve hastalıklara karşı gerekli olan enerji, vitamin ve minerallerin önemli kısmı aşurede bulunmaktadır.

İç Anadolu'da "Kurban kestiysen aşure de pişireceksin diye bir gelenek olduğu söylenilir. Dilden dile pelesenk olmuş bu söz, kimilerine göre yapılmasını dahi şart koşmuştur. Hatta kurbandan kalan et saklanılır. Pişen aşurenin içine bir parçada et konulur. Bazı kasabalarda ise aşurenin içerisine kuyruk yağıda katılmaktadır. Denizli yöresinde aşurenin yanında keşkek te pişirilir. Bazı yörelerde şeker yerine pekmezde katılır. Çorum'da "pekmezli hedik" te denilmektedir. Antep yöresinde ise içerisine anason da eklenilir. Ege bölgesinin çeşitli illerinde damla sakızı da katılmaktadır.

Aşure bölgeden bölgeye, yöreden yöreye farklılık gösteren bir tatlıdır, çorbadır.  Kimilerine göre tuzlu bir çorba, kimisine göre de enfes bir tatlıdır.

Aşure öbür dinlerde de yer aldığını söyleyebiliriz. Batı Anadolu Yahudileri arasında "Aroskonleçe" adlı bir aşurenin var olduğu araştırmalarca ortaya çıkmıştır. Bu aşureyi kefaret günlerinde yemişlerdir. İstanbul'daki Ermeniler Noel zamanı da aşure pişirmektedirler. Anadolu Rumları ve ege adalarında yaşayan Türkiye kökenli Yunanlılar, "kuru aşure" denen yiyeceği cenaze törenlerinden bir hafta sonra ölünün arkasından kilisede dağıtmaktadırlar.