Marmara depreminin 10. yılı

Merkez üssü Kocaeli'nin Gölcük ilçesi olan, 17 Ağustos 1999'da meydana gelen 7.4 büyüklüğündeki depremin üzerinden 10 yıl geçti. Resmi verilere göre 17 bin 480 kişinin yaşamını yitirdiği depremin ardından yaralar sarılıp, kentler yeniden kurulurken, hasarlı binalarla ilgili sorunlar tam anlamıyla çözülemedi.

Merkez üssü Kocaeli'nin Gölcük ilçesi olan 17 Ağustos 1999'da saat 03.02'de meydana gelen ve yaklaşık 45 saniye süren 7.4 büyüklüğündeki depremin üzerinden 10 yıl geçti. Kocaeli, Gölcük, Düzce, Sakarya, İstanbul ve Yalova'da büyük can ve mal kaybı ile yıkıma neden olan depremde resmi verilere göre 17 bin 480 kişi hayatını kaybederken on binlerce kişi yaralandı.

Marmara Depremi'nden en çok etkilenen Kocaeli'nde 9 bin 477 kişi yaşamını yitirdi, 9 bin 881 kişi yaralandı. Depremde, 35 bin 180 konut, 5 bin 770 iş yeri yıkıldı ya da ağır hasar gördü. 40 bin 757 konut, 6 bin 57 iş yeri orta, 45 bin 86 konut ve 6 bin 128 iş yeri de hafif hasarlı olarak kayıtlara geçti. Depremin ardından yaralar sarılıp, kentler yeniden kurulurken, hasarlı binalarla ilgili sorunlar tam anlamıyla çözülemedi. İl genelinde, aradan 10 yıl geçmesine rağmen yıkım programında ancak içinde yaşayanlar olduğu için yıkılamayan 37 bina bulunuyor.

Ağır hasarlı 37 binadan 18'i İzmit, 5'i Derince, 3'ü Gebze, 3'ü Gölcük, 1'i Körfez, 3'ü Kartepe ve 4'ü de Başiskele ilçesinde yer alıyor. Ayrıca, 4 ağır hasarlı binanın ''tescilli ve tarihi eser'' niteliğinde olduğu için Kurul Kararı alınana dek yıkım kapsamından çıkarıldığı, 3 binanın ise Marmara depremi sonrası yapılan hasar tespit çalışmalarında ''ağır hasarlı'' olarak rapor edildiği ancak hak sahiplerinin bu tespitlere itiraz etmesi sonucu konunun yargıya taşındığı, bu binaların hukuki süreç tamamlanana kadar yıkım kapsamından çıkarıldığı öğrenildi. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi yetkililerinden alınan bilgiye göre, ağır hasarlı oldukları ve yıkım kapsamında bulundukları için 5216 sayılı büyükşehir belediyesi kanununun 7. maddesine istinaden yıkılması için Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'ne devredilen ağır hasarlı binalardan 57'si yıkılarak enkazları kaldırıldı.

Bu arada Kocaeli'nde orta hasarlı olup halen onarım ve güçlendirme işlemi tamamlanmamış yaklaşık 400 bina bulunuyor. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Afet İşleri Genel Müdürlüğü'nce 26 Şubat 2009'da, 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 depremleri sonrası tespit edilen orta hasarlı konut ve iş yerlerinin, onarım ve güçlendirme projelerinin yürürlükte bulunan genelge ve yönetmeliklere göre onarım, güçlendirme ile ilgili her türlü projelerini hazırlatabilmeleri, inşaat, iskan ruhsatını alabilmeleri ve onarımlarını yapabilmeleri için sürenin 31 Aralık'a uzatıldığı kaydedildi.

Prefabrike konutlar ve okullar

Depremden sonra yaptırılan 10 bin 379 prefabrike konuttan bugüne kadar 9 bin 910'u boşaltıldı. Halen 469 prefabrike konutta 3 bin kişi yaşıyor. Kullanım süreleri 5 yıl olarak belirlenen prefabrike yapıların boşaltılması için daha önce tanınan sürelere rağmen tahliyeler henüz tamamlanamadı. Hasar gören okulların yerine 66 prefabrike okul yapıldı. Prefabrike okulların kalıcı binalara kavuşturulması için başlatılan çalışmalarda, 60 kalıcı okul binası inşa edildi. İki lise ve 4 ilköğretim okulundan oluşan toplam 6 prefabrike okulun ise 2010 yılı içinde kalıcı binalara kavuşturulması planlanıyor. Depremde ağır hasar gören Valilik binası yıkılarak yerine Kent Meydanı düzenlemesi yapıldı. Yenikent bölgesinde yapılan bu yıl hizmete giren Valilik Kampüsü'nde birçok kurum aynı çatı altında toplanmış oldu.

Kayıp aboneler

öte yandan depremden sonra Sakarya ve Elektrik Dağıtım AŞ (SEDAŞ) ile Adapazarı Su ve Kanalizasyon İdaresi (ADASU) tarafından borcu bulunan 35 bin civarında aboneye ulaşılamadı. 10 yıl içinde yapılan çalışmalar kapsamında 15 bin aboneye ulaşabilen kurumlar, borçlarını tahsil etmeye çalışıyor. ADASU'nun adres belirsizliği nedeniyle ya da Sakarya'dan göç ettikleri tahmin edilen 20 bin vatandaştan 1 milyon 273 bin TL civarında alacağı bulunuyor.

Düzce'de 270 kişi hayatını kaybetti 1157 kişi yaralandı

Derin yaralar açan Marmara Depremi'nde Düzce'de en fazla can kaybı Merkez, Gölyaka, Cumayeri, Gümüşova ve Çilimli ilçelerinde meydana geldi. 270 kişinin hayatını kaybettiği depremde 685 kişi enkaz altından kurtarıldı, bin 157 kişi yaralandı. Kentte ilk büyük sarsıntı ve ardından gelen artçı depremler sonucu birçok resmi ve özel kuruluş binası yıkılırken, önemli bir kısmı da ağır hasarlı hale geldi. Düzce Belediye binası, Düzce Devlet Hastanesi, Düzce Lisesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Orman Fakültesi ve Tıp Fakültesi ağır hasarlı binalar arasında yer aldı. Devlet Hastanesi'nin birçok bölümünün zarar görmesi nedeniyle acil sağlık hizmetleri hastane bahçesinde kurulan çadırlarda verildi. Enerji hatlarındaki ağır hasar nedeniyle de deprem sonrasında ilçe merkezleri ve köylere bir hafta elektrik verilemedi. İletişimin sağlanamaması hayatı daha da güçleştirdi.

Daire başına sağlamlaştırma bedeli 20 bin TL

Muhtemel bir depremde bir kişinin bile burnunun kanaması sorumluğundan hiç kimsenin kaçamayacağını söyleyen Elmas, deprem görmüş binaların mutlaka sağlamlaştırılması gerektiğini bildirdi.

Ortalama 100 bin TL değerindeki bir dairenin 20 bin TL harcanarak can kaybı olmayacak hale getirilebileceğini ileri süren Elmas, ''Adapazarı için birkaç şey önerdik. Bunlardan biri de kat eksiltilmesi. Kat eksiltmesini kentin zemin durumunu göze alarak söyledik. Çünkü temeller çok yüzeyde. Dolayısıyla 5-6 katlı binaların temelleri çok sağlam yapsanız bile, binaların bütün olarak yan yattığını görüyoruz. Can kaybı olmaz ama ekonomik boyutunu da düşünmek lazım. 3 kat bu konuda ideal bir kat düzeyi. Bu düzeylere indirilse, bu sorun çözülür. Bütün şehrin dinamikleri el ele verip, bu sorunları çözmeliyiz.''