İşadamları ve ev sahipleri dikkat

Gelir vergisinde genel beyan ve verginin ilk taksitini ödeme dönemi yarın başlıyor. 2008 kira gelirlerinde 2 bin 400 lira, iş yeri kira geliri ve menkul sermaye iratlarında ise 19 bin 800 liralık istisna uygulanacak.

Gelir Vergisi Kanunu uyarınca 2008 yılında elde edilen gayrimenkul sermaye iratları, ticari, zirai ve serbest meslek kazançları ile menkul sermaye iradı gelirleri için 25 Mart Çarşamba akşamı mesai saati bitimine kadar gelir vergisi beyannamesi verilecek.

Verginin ilk taksiti de 31 Mart akşamına kadar ödenecek. İkinci taksit de, Temmuz ayı içinde yatırılacak.

Kira gelirleri

Mevcut düzenlemeler uyarınca 2008 yılı konut kira gelirlerinde istisna tutarı 2 bin 400 lira olacak. Bu tutarın üzerinde kira geliri elde edenler, beyan kapsamında bulunacak. Ancak toplam kira gelirinin 2 bin 400 lirası yine vergiden istisna tutulacak.

Mükelleflerce bir takvim yılı içinde o yıla veya geçmiş yıllara ait olarak nakden ya da aynen tahsil edilen kira bedelleri, o yılda elde edilmiş gelir kabul edilecek. Bu şekilde geçmiş yıllara ait kira gelirlerinin topluca 2008'de tahsili halinde de, bunlar 2008 yılının geliri şeklinde işlem görecek. Ancak gelecek yıllara ait olup peşin tahsil edilen kira bedelleri, ilgili yılda beyan edilecek.

Gayrimenkulleri iş yeri olarak kiralayan kişi ve kuruluşlar, kira ödemeleri üzerinden gelir vergisi kesintisi yapacak. Kiracılar, ödeyecekleri kira üzerinden vergi kesecek.

İş yeri kira gelirlerinde de beyanname verme sınırı 19 bin 800 lira olacak. Bu tutarın aşılıp aşılmadığının tespitinde, gelir vergisi tevkifatına tabi kira gelirleri ile mesken kira gelirinin gelir vergisinden istisna edilen tutarı aşan bölümü birlikte değerlendirilecek.

Ev ya da işyeri kira geliri olduğu halde beyanname vermeyenler, istisna uygulamasından yararlanamayacak. Ayrıca mükellef adına 2 kat birinci derece usulsüzlük cezası kesilecek.

Kira bedelinin hiç olmaması veya düşük bulunması halinde ise ''emsal kira bedeli'' esas alınacak.  Buna göre, gayrimenkulün bedelsiz olarak başkalarının kullanımına bırakılması ve kiraya verilen gayrimenkulün kira bedelinin emsal kira bedelinden düşük olması hallerinde emsal kira bedeli esası uygulanacak.

Beyannameler, mükellefin bulunduğu vergi dairesine verilecek. Ülkenin terk edilmesi halinde, kişi tarafından yurt dışına çıkma tarihinden önceki 15 gün içinde, ölüm halinde ise ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde mirasçılar tarafından beyanname verilecek.

Menkul sermaye iratları

Menkul sermaye iratlarının vergilendirilmesinde ise 19 bin 800 liralık beyanname verme sınırı bulunacak.

Bu sınırın hesabında, indirim oranı uygulanabilecek menkul sermaye iradı tutarı, indirim oranı sonrası kalan kısım itibariyle dikkate alınacak. Bu durumda beyanı gereken başka gelirin bulunmaması halinde, indirim oranı uygulamasından yararlanabilecek menkul sermaye iradından, gayri safi tutarları toplamı 56 bin 410,25 lirayı aşmayanlar için yıllık beyanname verilmeyecek.

Ancak her nevi alacak faizleri ile ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlarda indirim oranı söz konusu edilemeyecek.

Mevcut düzenlemeler uyarınca menkul sermaye iratlarının beyanında şu esaslar geçerli olacak:

• 960 Lirayı aşması halinde beyan edilecek unsurlar:
• 1 Ocak 2006 tarihinden önce ihraç/iktisap edilen hisse senedi ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının satışından elde edilen bedeller
• İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve ayınlar
• Her çeşit senetlerin iskonto bedelleri
• Off-shore bankacılıktan elde edilen faiz gelirleri
• Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları
• 2007 içinde elde edilen her çeşit alacak faizi
• 1 Ocak 2006 tarihinden önce ihraç edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu faiz gelirleri: Yüzde 64,9'luk indirim oranı uygulandıktan sonra kalan tutar 19 bin 800 lirayı aşıyorsa beyan edilecek.
• 1 Ocak 2006 tarihinden önce ihraç edilen Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu faiz gelirleri (dövize, altına veya başka bir değere endeksli.) İndirim oranı uygulanmayacak, toplam tutar 19 bin 800 lirayı aşıyorsa beyanname verilecek.
• 1999-2002 tarihleri arasında sona eren hesap dönemlerinde elde edilen, kurumlar vergisinden istisna kazançlar ile yatırım indirimi istisnasından yararlanan kazançların dağıtımı halinde gerçek kişilerce elde edilen kar payları. Kar payının net tutarına, bu tutarın 9'da 1'i eklenerek, bulunacak tutarın yarısı gelir vergisinden istisna olacak, kalan tutar 19 bin 800 lirayı aşıyorsa beyanda bulunulacak.
• Her nev'i hisse senetlerinin kar payları. Kar payının brüt tutarının yarısı gelir vergisinden istisna olacak, kalan tutar 19 bin 800 lirayı aşıyorsa beyanname verilecek.
• İştirak hisselerinden doğan kazançlar: Kar payının brüt tutarının yarısı gelir vergisinden istisna olacak, kalan tutar 19 bin 800 lirayı aşıyorsa beyan edilecek.
• Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar payları. Kar payının brüt tutarının yarısı gelir vergisinden istisna tutulacak, kalan tutar 19 bin 800 lirayı aşıyorsa beyanda bulunulacak.

Beyanname stantları oluşturuyor

Öte yandan Gelir İdaresi Başkanlığı, genel beyan dönemi öncesi mükelleflere kolaylık amacıyla çeşitli önlemler aldı.

Bu kapsamda illerde büyük alış veriş merkezlerinde beyanname düzenlemede vatandaşa yardımcı olacak vergi stantları açılacak. Bu standartlarda elektronik ortamda kira geliri beyannameleri de gönderilebilecek.

60 yaş üzeri ve sakat mükelleflerden, Vergi İletişim Merkezinin (VİMER) 444 0 189'u arayanlara, vergi memurları gönderilecek ve onların beyannameleri evlerinde doldurulup, teslim alınacak. Vergi daireleri ile Mükellef Hizmetleri Merkezinde vatandaşa danışmanlık hizmeti de verilecek.

Yaklaşık 2,5 milyon mükellef

Gelir İdaresi Başkanlığının verilerine göre, ülkemizde 743 bin 763'ü kira geliri, 1 milyon 696 bin 627'si de ticari, zirai ve serbest meslek kazancı ve menkul kıymet sermaye iradı geliri sahibi olmak üzere 2 milyon 440 bin 390 aktif gelir vergisi mükellefi bulunuyor.

Kira geliri mükelleflerinin 256 bin 84'ü İstanbul'da, 97 bin 33'ü Ankara'da, 64 bin 513'ü İzmir'de, 27 bin 324'ü Bursa'da, 25 bin 674'ü de Antalya'da bulunuyor.

Gelir vergisi mükelleflerinin ise 440 bin 908'i İstanbul'da, 114 bin 440'ı Ankara'da, 118 bin 779'u İzmir'de, 71 bin 119'u Bursa'da, 66 bin 835'i Antalya'da, 47 bin 381'i Konya'da, 40 bin 517'si Adana'da, 40 bin 350'si Kocaeli'de, 37 bin 246'sı ise Mersin'de faaliyet gösteriyor.