İnsan olmak, İslam olmakla mümkündür

İnsan olmak için elbette İslam olmak şarttır. Bunu sadece geçmiş günler için değil, şimdi ve gelecek günler için de söylüyoruz. Muhatabından karşılık beklemeden iyilik yapmak tarihin hangi döneminde başladı? "Ben rahmet peygamberiyim" diyen Efendimiz (sav); tüm insanlık en temel değerlerden ve haklardan bile yoksunken, anne babaya iyilikten, komşulara yardım etmeye, akrabaya bakmaktan, tebessüm etmeye, yetimlere sahip çıkmaktan selamlaşmaya kadar bütün insani değerleri tüm dünyaya öğreten değil midir?

İşte 1400 yıl öncesinden, bugün insanlık diye bir değer varsa, onu dünyaya kazandıran İslam'ın peygamberinin hadislerinden örnekler:

Anne-babaya iyilik

Ebu Hureyre (ra) anlatıyor: Bir adam gelerek: "Ey Allah'ın Resulü iyi davranıp hoş sohbette bulunmama en ziyade kim hak sahibidir?" diye sordu. Hz. Peygamber (sav): "Annen!" diye cevap verdi.

Adam: "Sonra kim?" dedi, Resûlullah (sav): "Annen!" diye cevap verdi.

Adam tekrar: "Sonra kim?" dedi. Resûlullah (sav) yine: "Annen!" diye cevap verdi.

Adam tekrar sordu: "Sonra kim?" Resûlullah (sav) bu dördüncüyü: "Baban!" diye cevapladı." [Buhari, Edeb, Müslim]

Evlatlarınızın kazançlarından yiyin

Abdullah İbnu Amr İbnu'l-Âs (ra) anlatıyor: "Bir adam: "Ey Allah'ın Resulü benim malım ve bir de çocuğum var. Babam malımı almak istiyor" (ne yapayım?) diye sordu.

Resûlullah (sav): "Sen ve malın babana aitsiniz. Şunu bilin ki, evlatlarınız kazançlarınızın en temizlerindendir. Öyle ise evlatlarınızın kazançlarından yiyin" buyurdu." [Ebu Dâvud, İbnu Mâce]

"Burnu sürtülsün"

Ebu Hureyre (ra) anlatıyor: "Hz. Peygamber (sav) bir gün: "Burnu sürtülsün, burnu sürtülsün, burnu sürtülsün" dedi. "Kimin burnu sürtülsün ey Allah'ın Resulü?" diye sorulunca şu açıklamada bulundu: "Ebeveyninden her ikisinin veya sadece birinin yaşlılığına ulaştığı halde cennete giremeyenin." [Müslim]

"Sen onlara hizmet ederek cihat yap"

İbn Amr (ra) anlatıyor: "Bir adam, cihada iştirak etmek için Hz. Peygamber (sav)'dan izin istedi. Resûlullah (sav): "Annen baban sağlar mı?" diye sordu. Adam: "Evet" deyince: "Onlara (hizmet de cihad sayılır), sen onlara hizmet ederek cihad yap" buyurdu. [Buhârî, Müslim, Ebu Dâvud, Nesâî, Tirmizî]

Müslim'in bir diğer rivayetinde adam: "...Sana, hicret ve cihad etmek ecrini de Allah'tan istemek şartı üzerine biat ediyorum" der. Resûlullah (sav): "Anne ve babandan sağ olan var mı?" diye sorar. Adam: "Evet, her ikisi de sağ" deyince: "Yani sen Allah'tan ecir istiyorsun?" der. Adamın "Evet"i üzerine: "Öyleyse vâlideyn'in yanına dön. Onlara iyi bak, (Allah'ın rızası ondadır)" emreder.

Ebu Dâvud ve Nesâî'de gelen bir diğer rivayette adam: "Ağlamakta olan ebeveynimi de geride bıraktım" der. Resûlullah (sav) ona: "Yemen'de bir kimsen var mı?" diye sordu. Adam: "Ebeveynim var" deyince "Peki, onlar sana izin verdiler mi?" diye tekrar sordu. "Hayır" cevabı üzerine: "Öyleyse onlara geri dön, onlardan izin iste. Şayet izin verirlerse cihada katıl, vermezlerse onlara hizmet et!" diye emretti."

"Boşa onu"

İbnu Ömer (ra) anlatıyor: "Nikâhım altında bir kadın vardı ve onu seviyordum da. Babam Ömer ise, onu sevmiyordu. Bana: "Boşa onu" dedi. Ben itiraz ettim ve boşamadım. Babam Ömer (ra) Hz. Peygamber (sav)'a gelerek durumu arz etti. Resûlullah (sav) bana: "Boşa onu" dedi. [Ebu Dâvud, Tirmizî]

"Müşrik de olsa annene gereken hürmeti göster"

Esma Bintu Ebî Bekir (ra) anlatıyor: "Henüz müşrik olan annem yanıma geldi. (Nasıl davranmam gerekeceği hususunda) Hz. Peygamber (sav)'dan sorarak: "Annem yanıma geldi, benimle (görüşüp konuşmak) arzu ediyor, anneme iyi davranayım mı?" dedim. Allah Resulü: "Evet" dedi, ona gereken hürmeti göster." [Buhârî, Ebu Dâvud]

"Kişinin yapacağı en üstün iyiliklerden biri"

İbnu Ömer (ra) anlatıyor: "Resûlullah (sav)'ı işittim, şöyle diyordu: "Kişinin yapacağı en üstün iyiliklerden biri, ölümünden sonra babasının dostlarına ziyarette bulunmasıdır." [Müslim, Tirmizî, Ebu Dâvud]

Hastayı ziyaret etmek

Berâ (ra) anlatıyor: "Hz. Ebu Bekir (ra) Hz. Aişe (ra)'ya uğradı. Aişe hummaya yakalanmış, hasta idi. "Kızım, nasılsın?" diye hatırını sordu ve yanağından öptü." [Ebû Dâvud, Buhârî]

Sizin en hayırlınız

Hz. Aişe anlatıyor: "Hz. Peygamber (sav) buyurdular ki: "Sizin en hayırlınız, ailesine karşı hayırlı olandır. Ben aileme karşı hepinizden daha hayırlıyım. Arkadaşınız öldüğü zaman (kusurlarını zikretmeyi) terkedin." [Tirmizî]

Yetim çocuklara iyilik yapmak

Sehl İbn Sa'd (ra) anlatıyor: "Resûlullah (sav) buyurdu ki: "Ben ve yetime bakan kimse cennette şöyleyiz" Orta parmağı ile başparmağını yan yana getirip aralarını açıp kapayarak işaret etti." [Buhârî, Tirmizî, Ebu Dâvud]

"Kim bir yetimi doyurursa..."

İbn Abbâs anlatıyor: "Resûlullah (sav) buyurdu ki: "Kim Müslümanlar arasından bir yetim alarak yiyecek ve içeceğine dâhil ederse, affedilmez bir günah (şirk) işlememişse, Allah onu mutlaka cennete koyacaktır." [Tirmizî]

Eza veren şeyi yoldan atmak

Ebu Hureyre (ra) anlatıyor: Hz. Peygamber (sav) buyurdu ki: "Bir adam yolda yürürken, yol üzerinde bir diken dalına rastladı. Onu alıp dışarı attı. Cenab-ı Hakk bu davranışından memnun kalarak, ona mağfiret etti." [Buhârî, Müslim, Tirmizî, Ebu Dâvud]

Bu hadis, Ebu Dâvud hariç beş kitabın beşinde aynen mevcuttur. Ebu Dâvud (biraz farklılıkla) şöyle nakleder: "Hiçbir hayır yapmamış olan bir adam, yoldan bir diken dalını kaldırdı. Bu ya (yola uzanmış) bir ağaç dalıydı kesip attı ya da yola bırakılmış bir şeyi kaldırıp attı... ve Allah onu mağfiret etti."

Kimsesizler için çalışmak

Safvân İbn Süleym (ra) anlatıyor: "Hz. Peygamber (sav) buyurdu ki: "Dul ve kimsesizler için çalışan, Allah yolunda cihad eden veya gündüzleri oruç tutup geceleri de ibadet eden kimse gibidir" [Buhârî, Nesâî, Müslim, Tirmizî]

"Kırk iyilik vardır"

Amr İbnu'l-Âs (ra) anlatıyor. Resûlullah (sav) buyurdu ki: "Kırk iyilik vardır. En üstünü sağmal keçi bağışlamaktır. Bu iyiliklerden birini, sevap ümit ederek ve vaat edilen mükâfatı tasdik ederek yapan kimseyi Allah mutlaka, bu ameli sebebiyle, cennete koyar." Rivayet edenlerden biri diyor ki: "Keçi bağışı dışındaki amelleri saydık: Verilen selâmı almak, hapşırana yerhamukâllah demek, yoldan rahatsızlık veren şeyi temizlemek vs. gibi, fakat on beşe bile ulaşamadık." [Buhârî, Ebu Dâvud]

Birine yardım etmek sadakadır

Ebu Hureyre (ra)'nın naklettiğine göre, Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: "Güneşin doğduğu her yeni günde kişiye, her bir mafsalı için bir sadaka vermesi gerekir. İki kişi arasında adalet yapman bir sadakadır. Kişiye hayvanını yüklerken yardım etmen bir sadakadır. Güzel söz sadakadır, namaza gitmek üzere attığın her adım sadakadır. Yoldan rahatsız edici bir şeyi kaldırıp atman sadakadır." [Buhârî, Müslim]

"Her iyilik bir sadakadır"

Huzeyfe (ra) anlatıyor: "Resûlullah (sav) buyurdular ki: "Her bir ma'ruf sadakadır" [Buhârî, Müslim, Ebu Dâvud, Tirmizî]

Bu hadisi Tirmizî, Hz. Câbir (ra)'dan şu ziyade ile rivayet etti: "Kardeşini güler yüzle karşılaman, kendi kovandan kardeşinin kabına su vermen de birer iyiliktir"

Komşu hakkı

Ebu Hureyre (ra) anlatıyor: "Resulullah (sav) buyurdular ki: "Cebrail aleyhisselâm komşu hakkında öyle ısrarla tavsiyede bulundu ki, komşuyu komşuya varis kılacak zannettim."

İzin isteme

Ebu Eyyüb el-Ensâri anlatıyor: "(Bir gün), Ey Allah'ın Resulü! Şu selâm malum... İzin istemek, kapı çalmak nedir?" diye sorduk. Şu açıklamayı yaptılar: "(Bir başkasının evine girmek isteyen) kimse (varlığını duyurmak için kapıda, sesli olarak) sübhanallah, Allahüekber, elhamdilillah! der, öksürüp boğazını temizler (ve içeri girmek istediğini haber verip) ev halkından böylece izin ister."

Yanında oturana saygı

Hz. Enes (ra) anlatıyor: "Resulullah (sav) bir adama rastladı mı onunla konuşur, muhatabı ayrılmadıkça da yüzünü ondan çevirmezdi. Muhatabıyla musafaha yapsa, elini muhatabın elinden çekmezdi. İlk çeken muhatabı olurdu. Aleyhissalatu vesselam'ın dizlerinin, yanında oturan arkadaşının dizlerinden ileri çıktığı da görülmemiştir."

Mazeretleri kabul

Cevzân el-Küfi (ra) anlatıyor: "Resulullah (sav) buyurdular ki: "Kim (din) kardeşine bir özür beyan eder de kardeşi bunu kabul etmezse, onun üzerinde meks sahibinin günahı kadar vebal olur."