Türkiye bugün tarihi günlerinden birini yaşıyor. Demokrasiye ara verilen dönem olarak tarihe geçen 12 Eylül Askeri Darbesi, 32 yıl sonra yeniden Türkiye‘nin gündeminde. Darbenin hayatta kalan aktörlerinden, dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren ve Hava Kuvvetleri Komutanı Tahsin Şahinkaya yargı karşısına çıkarak hesap verecek. Bu defa darbeciler değil, mağdurlar hesap soracak.Ahmet Açıkay / Ankara
Tarihi darbeler ile dolu olan Türkiye bugün bir ilke imza atıyor. İlk defa Hareket Ordusu ile Osmanlı‘da darbe yapan İttihatçı zihniyetin devamı niteliğinde olan askeri cunta 1960 ve 12 Eylül 1980 günü de darbeler ile ülkeyi yıllarca geriye götürdü. Sağcısından, solcusuna kadar bütün kesimlerin dört gözle beklediği 12 Eylül Davası‘nın ilk duruşması bugün darbe kararının alındığı yer olan Ankara‘da başlıyor. 650 bin kişi gözaltına alındığı bin 683 bin kişinin fişlendiği, 50 kişinin idam edildiği ve 171 kişinin işkenceden öldürüldüğü darbenin üzerinden 32 yıl geçti. Geçen süre zarfında birçok kez gündeme gelen ancak bir türlü herhangi bir ilerleme kaydedilemeyen 12 Eylül davasının ilk duruşması bu gün başlıyor. Ülke tarihinde bir kara leke olarak duran bu askeri darbe sonrası yaşananlar ise hala zihinlerde tazeliğini koruyor. İşkenceden, idamlara, fişlemelerden, işten atılmalara kadar birçok alanda ülkenin sosyal psikolojisini bozan bu askeri darbeden yıllar sonra böyle bir adımın atılması ise bütün kesimler tarafından olumlu karşılanıyor.
12 EYLÜL DEĞİL, 4 NİSAN BİR ARAYA GETİRDİ
12 Eylül Askeri Darbesi‘nden önce emperyalist zihniyetlerin etrafında toplanan gruplar ülkeyi kurtarılmış bölgeler ilan etmiş, bu yüzden ülke yıllarca gençlerinin sokaklarda çatışmasını seyretmişti. Ancak darbe ile sorunu çözdüğünü sanan askeri cunta ise bundan geri kalmayarak, daha çok işkenceler, idamlarla gündeme geldi. 12 Eylül‘de ülkeyi paylaşamayan gruplar ise soluğu aynı hapishanelerde alınca yaptıklarıyla vicdan muhasebesine tutuldu. Aradan geçen 32 yıl sonra ise sağcısından, solcusuna devrimcisinden, muhafazakarına kadar bütün kesimler bu sefer aynı koğuşu değil, aynı mahkeme salonunu demokrasi adına paylaşacak.
MAHKEME İSTERSE EVREN GELECEK
12 Eylül yargılamasının başlamasıyla birlikte bütün gözler dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren ve Hava Kuvvetleri Komutanı Tahsin Şahinkaya‘nın mahkemeye çıkarılıp çıkarılmayacağına çevrildi. İlerlemiş yaşlarına ve hastalıklarını sebep göstererek mahkemeye gelmek istemeyen darbeci komutanların doktor raporlarının sunulduğu Adli Tıp Kurumu‘nun kararının ilk duruşmaya yetişemeyeceği öğrenildi. Ancak mahkemenin görüleceği Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi uygun görürse her iki komutanı sonraki duruşmalara katılmaları için mahkemeye çağıracak.
ANKARA ADLİYESİ‘NDE SIKIYÖNETİM!
Darbe mahkemesinin başlayacağı bu gün Ankara‘da da hareketli saatler yaşanacak. Ankara Adliyesi‘nin bulunduğu Sıhhiye bölgesinde 12 Eylül darbesinin aksine polis sıkı güvenlik önlemleri alarak, provokatif olayların önüne geçecek. Ankara Adliyesi‘nin bulunduğu bölge polis tarafından kordon altına alınarak, çevre yollar ve ana yollar trafiğe kapatılacak. Bölgeye girişlerin kimlik kontrolü ile sağlanacağı adliye bölgesinde çevik kuvvet ekipleri ile güvenlik ekipleri alarm durumunda olacak.
DAVAYA MÜDAHİL OLANLAR ARTIYOR
Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi‘nde başlayacak olan tarihi duruşmayı takip etmek için yüzlerce gazeteci ile yüzlerce sivil toplum kuruluşları da müdahil olacak. Mahkeme 21 gazetecinin takip etmesine karar verdiği duruşmaya 21 avukatta müdahil olacak. Ayrıca 63 temsilci ile 42 sivil toplum örgütü mensubu da diğer müdahiller arasında yer alıyor. Darbeden sonra işkence görenler, idam edilenlerin aileleri, mağdur olanlar ile binlerce kişi müdahil olmak için talepte bulundu, ancak davayı izleyeceklerin isimlerine ise mahkeme karar verecek.
RAKAMLARLA 12 EYLÜL DARBESİ...
32 yıl önce yaşanan askeri darbenin bilançosu ise ülkeye ağır bedeller ödetti. Türkiye‘yi tamamen bir dönüşüme sokan bu darbede yüz binlerce kişi mağdur oldu. İşte rakamlarla bir darbenin anatomisi...
* TBMM kapatıldı, anayasa ortadan kaldırıldı, siyasi partilerin kapısına kilit vuruldu ve mallarına el konuldu.
* 650 bin kişi gözaltına alındı.
* 1 milyon 683 bin kişi fişlendi.
* Açılan 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı.
* 71 bin kişi TCK‘nin 141, 142 ve 163. maddelerinden yargılandı.
* 98 bin 404 kişi "örgüt üyesi olmak" suçundan yargılandı.
* 7 bin kişi için idam cezası istendi.
* 517 kişiye idam cezası verildi.
* Haklarında idam cezası verilenlerden 50‘si asıldı (18 sol görüşlü, 8 sağ görüşlü, 23 adli suçlu, 1‘i Asala militanı).
* İdamları istenen 259 kişinin dosyası Meclis‘e gönderildi.
* 300 kişi kuşkulu bir şekilde öldü.
* 171 kişinin "işkenceden öldüğü" belgelendi.
* Cezaevlerinde toplam 299 kişi yaşamını yitirdi.
