Genetik yapısı değiştirilmiş gıdalar

17 ARALIK 2009
PER 00:00

[-] Normal [+]

Son günlerde kamuoyunu meşgul eden Genetik yapısı değiştirilmiş ürünler hakkında geniş yayınlar yapılmaktadır. Biz de bu yazımızda GDO'lu ürünlerin oluşturulma mekanizması üzerinde durmayı düşündük.

Gen nedir?

'Gen' kelimesi, Yunancadan alınma doğum ya da başlangıç anlamındaki "genos" tan geliyor. Yaşamı belirleyen genler, DNA sarmalı içinde yer alır.

DNA nedir?

DNA, dört asitten meydana gelmiş dioksi ribo nükleik asitin kısa yazılımıdır. Hücre çekirdeğinde kimyasal dille yazılmış yaşamın şifre kodudur. Bu şifre bugünkü bilgilere göre fosfat ve şekerden oluşuyor.

RNA nedir?

Ribo nükleik asit teriminin kısa yazılımıdır. DNA'dan aldıkları genetik mesajları hücre içinde protein üreten birimlere taşıma görevi ifa ederler.

Genetik Organizma (GO) veya Genetik Gıda (GG ) Nedir?

Kısaca (GO) veya (GG) yazılımı ile belirtilen genetik değişime tabi olmuş organizma (GDO) veya gıda (GDG) , doğal olmayan bir şekilde genetik yapısı değiştirilmiş organizma veya gıda olarak tanımlanabilir. Bu teknolojiye "Biyo Teknoloji", "Gen Teknolojisi" veya "Genetik Mühendisliği" gibi isimler verilmektedir. Bu teknolojide seçilmiş bireysel genler bir organizmadan, başka bir organizmaya ya da farklı türler arasında transfer edilmektedir. Bu işlem için çeşitli metodlar geliştirilmiştir.

Gen transferi nedir?

Bir canlının genlerini taşıyan DNA'sının, bir başka canlının hücresine nakledilmesidir. İLK transfer çalışmaları 1900 lü yılların başlarında yapıldı. Yulaf ve meyve sineği hücreleri üzerindeki çalışmalarda bazı bakteriler kullanıldı. Bakteri hücresi içerisine yerleştirilen

DNA genlerinin bu hücre içerisinde fonksiyonlarını ve çoğalmalarını sürdürdükleri müşahede edildi. Bu buluştan sonra, gen mühendisliği mesleği oluştu. Bugün bitkiler, hayvanlar ve insanlar üzerinde gen transferi ile ilgili yeni buluşlar baş döndürücü bir hızla gündem oluşturmaktadır.

Genetik gıdalar niçin üretiliyor?

Bu ürünlerin, üretici ve tüketicilerinin bazı avantaj beklentileri, bu tür gıdaların gelişmesine öncülük etmiştir. Daha ucuz bir maliyet ve daha büyük fayda, bir üründeki gen transferi talebini artırmıştır. Daha büyük fayda derken, ürünün dayanıklılığı ve gıda değeri üzerinde sağlanabilen üstünlükler söz konusu olmaktadır.

Genetik işlem görmüş tohumlarda, genellikle böceklerin ve virüslerin sebep olduğu hastalıklara karşı direnç gösterecek veya yabani ot öldürücülerine karşı direnç sağlayacak özelliklerin kazandırılması ön planda olmaktadır.

Genetik gıdalar güvenli midir?

Farklı GDO'lar farklı yollarla eklenmiş farklı genleri içerir. Bu sebeple, her bir genetik gıda ve onun güvenirliliği ayrı ayrı bazlarda değerlendirilmelidir. Tüm GDO gıdalarının güvenirliliği üzerinde genel bir karar oluşturmak mümkün değildir.

İslam âlimleri ne diyor?

Genetik ürünler teknolojisinde birçok bitki genlerinin yanında domuz da dâhil pek çok hayvanın genlerinin kullanıldığı bilinmektedir. Mesela soyada böyle bir problem bulunmaktadır. Hıristiyanlık'tan, Museviliğe kadar pek çok din otoriteleri konu üzerinde araştırmalar yaptırmışlar ve resmi görüşlerini inananlarına deklare etmişlerdir.

Maalesef henüz hiçbir İslam kuruluşu dini açıdan konuyu araştırıp bir görüş ortaya koyamamıştır. En azından biz böyle bir belgeye ulaşamadık. Genetik değişime uğratılmış katkı maddelerinin dini hükmü nedir? Bu katkı maddelerinin kullanıldığı gıda maddelerinin dini hükmü nedir? Bu tür gıda maddeleri ile beslenmiş eti yenen hayvanların dini hükmü nedir?

Genetik transformasyonda domuz dahil hayvan genlerinin kullanıldığı tüm ürünlerin dini hükmü nedir? Bu sorulara cevap bulamadan, bu gibi ürünleri tüketme konusunda dikkatli olmamız gerektiğini ifade edebiliriz.