Gebze, bulunduğu coğrafi konum itibariyle eski çağlardan bugüne önemli bir geçiş hattında yer almıştır. Bugün İstanbul ile İzmit arasında kurduğu köprü vazifesini, Osmanlı çağında İstanbul-Bağdat arasında yapmıştır. Tarihler, şehrin bilinen en eski zamanlarına dair bilgiler aktarırken Gebze‘nin bu yönüne temas ederler ve sözgelimi, Eskihisar Kalesi gibi, Bitinya Krallığı dönemine ait kanıtlayıcı unsurlar sunarlar.
Gebze, özellikle Osmanlılar döneminde inşa edilen yapılarla madden olduğu kadar manen de tam bir İslam beldesi olmuştur. Bu yapılar arasında camilerin yeri hayli dikkat çekicidir. Bu bağlamda, Sultan Orhan Camii (1323-1331), İlyas Bey Camii (1326), Çoban Mustafa Paşa Camii ve Külliyesi (1523), Merdivenli Cami (Karabakal Mescidi, 15. yy), Cuma Camii (Cumaköy, 16. yy), Pertev Paşa Camii (Yerli Camii, Darıca, 1785), Çarşı Camii (Tavşancıl, 1818), Sultan Hamid Camii (Aşağı Camii, Tavşancıl, ?), Yalı Camii (Tavşancıl, ?), Gebze‘deki Osmanlı çağı camileri arasında sayılır.
