Faizci düzen vatandaşı böyle sömürüyor

Vatandaşı kredi kartı harcamalarını zamanında ödemeye teşvik etmek için yüksek belirlenen faiz bankaları ihya etti. 2009'u 20 milyar TL karla kapatan bankalar, karın yaklaşık 5,7 milyar lirasını kredi kartına uyguladıkları yüksek faiz sayesine elde etti.

Krizden yüksek karla çıkan bankaları, kredi kartı borcunu ödemekte zorlanan geniş kitleler finanse etti. Türkiye'de 46.1 milyon kredi kartı kullanıcısı bulunuyor. Bunun yüzde 35'lik yani 16.1 milyonu sadece asgari tutarı ödüyor. 5 milyon kart sahibi ise ödeme yapmıyor. Kart borcunun tamamını ödeyemediği için asgari tutarı ödeyip kalanı için yüksek faiz yükü altına giren tüketiciler, geçtiğimiz bir yılda bankalara 4,2 milyar lira faiz ödemek zorunda kaldı. Borcu takibe düşen tüketiciye bankaların yüklediği faiz ise son bir yılda 1,5 milyar lira oldu. Böylece bankalar yaklaşık 5,7 milyar lirayı kart mağdurlarından sağlamayı başardı.

Vatandaşı korumak için!

Bankalar, asgari tutarı ödenen kredi kartının kalan borcuna aylık yüzde 2,44; takibe düşen kart borcuna da yüzde 2,94 oranında faiz uyguluyor. Bu faiz oranlarını Merkez Bankası belirledi. Amaç ise vatandaşı kart borcunu aksatmadan zamanında ödemeye teşvik etmek. Yüksek faizden çekinen tüketicinin kart harcamasının tamamını her ödeme döneminde kapatacağı düşünülerek bu yöntem izleniyor. Ancak uygulama beklendiği gibi sonuç vermiyor.

Yüzde 35-40'ı asgari ödüyor

Enflasyonun yaklaşık 4,5 katı üzerinde belirlenen caydırıcı yüksek kart faizine rağmen kredi kartıyla yapılan harcamaların yüzde 35 ila 40'ı asgari tutardan ödeniyor. Dolayısıyla kart harcamalarının yüzde 40'a yakını yüksek faize maruz kalıyor. Bu durum ise vatandaşın borcunu her geçen gün kartopu gibi büyütürken bankalara da her ay düzenli olarak milyonlarca lira kar yazıyor.

İşte hesap

BDDK kayıtlarına göre 2009 yılında kredi kartından yapılan 36,1 milyarlık harcamanın en az yüzde 35'ine, yani 12,6 milyarına akdi faizi uyguladı. Böylece bir yılda 3,7 milyar lira kar sağladı. Asgari tutarı ödenen oranın yüzde 40 olduğu düşünüldüğünde bankaların faiz geliri 4,2 milyar lira oldu. Ayrıca bankalar, takibe düşen 4 milyar 171 milyon liralık borca da gecikme faizi uyguladı. Buradan da 1 milyar 471 milyon lira kazanç yazıldı. Toplamda bankaların kart faizinden elde ettiği kar 5,1 ila 5,7 milyar lira olarak gerçekleşti.

8 ayda 3,7 milyar kâr

Bu yılın ağustos sonu itibariyle kart harcaması 40,7 milyara; faiz uygulanan harcama tutarı da (yüzde 35 hesabıyla) 14 milyar lira oldu. Bankalar asgarisi ödendiği için faize maruz kalan 14 milyar lira sayesinde 2,7 milyar; takibe düşen bölümden de 1 milyar olmak üzere 8 ayda toplam 3,7 milyar lira kazanç sağladı.

1 kuruşluk borca 4 yıl sonra 46 lira olarak ödedi

Adana'da bir banka, kart borcunu kapatan ancak, bozuk parası olmadığı için 1 kuruş bakiyesi kalan müşterisine, noter kanalıyla 4 yıl aradan sonra ihtarname göndererek, 7 gün içinde 45,81 TL masraf ve bir kuruşluk borcun ödenmemesi halinde icra işleminin başlatılacağını bildirdi. Merkez Sarıçam ilçesine bağlı incirlik beldesinde yaşayan emekli Halil İnal (54), 4 yıl önce tamamını ödediğini  düşündüğü kredi kartı borcunun kalan ''bir kuruşluk'' bölümü için gelen ihtarnameyi şaşkınlıkla karşıladığını söyledi.

Önemli değil dediler

Halil İnal, o dönemde 765 TL olan kredi kartı borcunu kapatırken, 1 kuruşluk bakiye için bozuk parasının çıkmadığını belirterek, ''Banka görevlisi 'önemli değil ağabey' dedi. Daha sonra o kartı bir daha hiç kullanmadım ve hiçbir şekilde ödeme talebi gelmedi. Yani bir kuruşu insan yolda görse eğilip almaz. Ancak çoktan unuttuğum bir karttaki 1 kuruşluk bakiye için 4 yıl sonra ihtarname masrafları adı altında da 45,81 TL ve 1 kuruş ödemek zorunda kaldım'' dedi.

Tüketiciler Birliği Genel Başkanı Nazım Kaya ise 1 kuruş borcu için hesap işletim ve noter masrafı ödemek durumundan kalan tüketicilerin hakem heyetlerine giderek şikayette bulunmalarını istedi.