Ebu Numan’ın ısırdığı elma

Ebu Hüreyre radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre, Resülullah sallallahu aleyhi ve sellem:

"Size, Allah'ın kendisiyle günahları yok edip, dereceleri yükselteceği hayırları haber vereyim mi?" buyurdular, ashab:

- Evet, ya Resülallah! dediler. Resül-i Ekrem:

- "Güçlükler de olsa abdesti güzelce almak, mescidlere doğru çok adım atmak, bir namazı kıldıktan sonra öteki namazı beklemek. İşte ribatınız, işte bağlanmanız gereken budur" buyurdular.

Mezhep imamımız İmam-ı A'zam hazretlerinin babası Ebu Numan hazretleri gençliğinde bir gün bir dere kenarında abdest alıyordu. Tam abdest almaya başlayacağı zaman ark sularına kapılıp gelen bir elma gördü. Elmayı nereden geldiğini ve haram veya helal olup olmadığını düşünmeden bir defa ısırdı. Hikmeti ilahi o ana kadar elmanın ne olduğunu düşünmeyen baba, hemen hata ettiğini ve mutlaka elmanın sahibini bulup hakkını helal ettirmesi lazım geldiğini düşündü. Abdestini alıp namazını eda ettikten sonra suyun geldiği tarafa doğru gitmeye başladı. Elma elinde olduğu halde araya araya elmanın düştüğü bahçeyi ve sahibini buldu.

Bahçenin sahibine meseleyi anlatıp elmayı, yanlışlıkla ısırdığını ve hakkını helal etmesini istedi, İmam-ı Azam hazretlerinin babasının bu hareketi, elma sahibinin dikkatini çekmişti; Hakkını helal edemeyeceğini, hakkını helal etmesi için bazı şartları olduğunu söyledi. Ebu Numan hazretleri ne isterse yapacağını, yeter ki hakkını helâl etmesini isteyip şartının ne olduğunu sordu.

Elma bahçesinin sahibi de, hakkını helal etmesi için iki sene bahçesinde çalışması lazım geldiğine ve kendisine iki yıl hizmet etmesinin şart olduğunu söyleyince, Ebu Numan çaresiz kalmıştı; ahirette ceza çekmektense bu dünyada bir şahsa iki sene hizmet etmek daha iyidir diye düşündü ve şartlarını kabul ettiğini söyledi.

İki senenin sonunda başka istek

Ebu Numan hazretleri, bir elmayı yanlışlıkla ısırdığı için elmanın sahibine iki sene hizmet etmiş ve adamın işinde canla-başla çalışmıştı, iki sene dolduktan sonra adama; zamanın dolduğunu ve artık hakkını helâl etmesini istediğini söyleyince, adam, "yine helal etmiyorum, benim bir kızım var onunla evlenirsen ancak o zaman helal ederim" dedi. Ebu Numan :

"Olur" dedi. Adam yalnız kızının kusurlu olduğunu, elinin çolak, gözünün kör, ayağının topal, başının kel, kulağının sağır olduğunu söyleyip, iyi düşünmesini ve sonra pişman olmamasını söyledi. Ebu Numan yine düşündü taşındı "ahirette ceza çekmekten iyidir" deyip kızla evlenmeyi de kabul etti...

Adam Ebu Nu'man'a vermek için kızının büyümesini beklemişti... Düğün yapıldı, nikâh kıyıldı, zifaf gecesi hazreti Ebu Nu'man'a gelinin olduğu odayı gösterdiler. O'da içeriye girip içerde kendisine söylenen evsafta bir kızın bulunmadığını görünce bir yanlışlık olduğunu zannederek hemen dışarı fırladı ve durumu oradakilere anlattı. Çünkü içerde kayın pederin söylediğinin aksine her azası yerinde genç ve güzel bir kız kendisini karşılamıştı. Kayınpederi bir yanlışlık olmadığını söyleyerek meseleyi şöyle anlattı:

"Benim kızım kördür, daha harama bakmamıştır. Sağırdır haram dinlememiştir. Topaldır gayri meşru yolda yürümemiştir..." diye sayıp, "senin hanımın o içerde bekleyendir Allah mesut etsin" dedi. Daha sonra seneler geçip bu evlilikten İmam-ı A'zam dünyaya geldi. Annesi İmam-ı A'zam'ı hocaya okuması için teslim etmişti, İmam-ı A'zam unvanına kavuşan o zaman henüz üç yaşında bulunan Numan üç günde Kur'an-ı Kerîm'i hatmettiği zaman annesi: "Ah oğlum baban o elmayı ısırmasa idi sen bir günde hatmedecektin" buyurdu.

Yoldaki diken

Ebu Hureyre (ra) anlatıyor: Resulullah (sav), bir tüccardan bahsetmiştir: "Bu tüccarın sermayesi var, anaparası zayi olmadan kar elde etmek istiyor. Bunun yolu da alışveriş yapacak adam aramaktan geçer, aldanmamak için hem doğruluğa hem de maharete ihtiyacı var. İşte sağlık ve boş vakit sermayedir. Kişinin iman ederek nefsiyle ve din düşmanlarıyla cihad içinde bulunarak Allah'la alışveriş muamelesine girişmesi gerekir, ta ki o dünya ve ahiret karlarını elde etsin. Rabb Tealanın şu sözü bu söylenene yakındır: "Ey iman edenler! Sizi elem dolu bir azaptan kurtaracak bir ticaret göstereyim mi size? Allah'a ve peygamberine inanır, mallarınızla ve canlarınızla Allah yolunda cihat edersiniz. Eğer bilirseniz, bu sizin için çok hayırlıdır." [Saff 10 -11]

"Her birinizin her bir eklemi (ve kemiği) için bir sadaka gerekir. Binaenaleyh her tesbih sadakadır, her hamd sadakadır, her tehlil sadakadır, her tekbir sadakadır, iyiliği tavsiye etmek sadakadır, kötülükten sakındırmak sadakadır. Kulun kuşluk vakti kılacağı iki rek'at namaz bütün bunları karşılar."

İmam-ı A'zam'dan hikmetli sözler

İmam Ebu Hanife'den çok sayıda hikmetli sözler nakledilmiştir Tasavvuf alanında O'nun konumunu belirleyecek ilginç sözlerinden bir kaçı şöyledir:

"Bir kişi direk gibi durarak çok ibadet eder de midesine giren şeyin helâl mi, haram mı olduğuna bakmazsa onun ibadeti kabul görmez"

"Ben insanlarla elli sene oturup kalktım, hiç birinin beni kusurumdan dolayı affettiğini, karşılıklı gidip-gelmeyi aksattığımda bana gelen kimseyi, ayıbımı ve kusurumu örten kimseyi ve birinin bana kızdığında ne yapacağından emin olduğum kimseyi görmedim. O zaman böyleleriyle muhatap olmak büyük ahmaklıktır"

"Kişi ilmi elde etmeden makam ve riyaset peşine düşerse o şekilde kaldığı müddetçe kendisini zilletten kurtaramaz" (Tabakatü'ş- Şa'rani-54)

Ebu Yusuf, İmam-ı Azam'ın şöyle dediğini nakleder: "Ben günahları insanı perişan eden ve zillete sürükleyen unsurlar olarak gördüm. Bu yüzden onları güzel bir davranış biçimi olsun diye terk ettim. Bu davranış biçimi, benim dinim, diyanetim oldu. (Hayatü'l- İmam Ebi Hanife-77)