“Dayak atmanın” dayanılmaz gücü

Post kolonyal dönemden, bölgede ulusdevletlerin ortaya çıkmasından beri sorulur: Ortadoğuda neden siyasal şiddet hep öne çıkıyor? Her biri Batının desteklediği batıcı rejimler eliyle kültürel genetiği ile oynanmış bir coğrafayanın söz konusu olduğu hatırlanmak bile istenmez. Meşru siyaset kanallarının tıkandığı jeostretejik kaygılarla desteklenen sistemlerin baskıcı politikaları sorgulanmazken her türden muhalif hareketlerin şiddetle bastırılmasının ya da şiddete başvurmasının bu coğrafyanın kültürünün bir sonucu olduğuna karar verilir.

Daha güncel olarak, Müslümanların neden hep kendi acılarıyla ilgilendikleri, başkalarının acılarına duyarsız kaldıkları sorusu gündeme getirilir. Ya da insan hakları ihlallerinin İslam dünyasında neden bu kadar fazla olduğu sorusu bizzat İslamı sorgulama yöntemine dönüşür.

Sorunu tanımlayan, sorgulayan ve mahkum eden konumunda bir hegemonik güçten bağımsız olarak tüm bu meseleler tartışılabilir mi? Evet, İslam dünyası içinde bulunduğu durumla hesaplaşmak, yüzleşmek; muhasebe yapmak zorundadır. Bunu Batı ya da Doğulu hegemonik bir gücün sorunsalları çerçevesinde değil kendi medeniyetinin kıstaslarıyla hem de en acıtıcı boyutlarda yapmalıdır.

Gündemimizi işgal eden soru bu değil. Batının hem dayak atan hem hesap soran tahakküm ilişkisinden bağımsız olmayan bir sorgulamayla karşı karşıyayız. Oysa 150 yıldır Batı karşısında sürekli dayak yiyen Müslümanların hem Batıyı hem kendilerini sorgulamaları gerekirken Batı adına hesaba çekilmeleri; onun kavramlarıyla kendilerini yargılamaları hatta kendi kendilerini sömürgeleştirmeleri... gibi vahim bir durum yaşanıyor. Sonuçta Batı ile Batı dışı olanlar özelde İslam dünyası bir hesaplaşmaya girecek kaçınılmaz olarak. Bunu kavramlardan evrensel değerlere kadar hegemonik uygarlığın içeriğiyle hesaplaşarak yapıyor. Batının hegemonya alanları daraldıkça hırçınlaşması, dünyanın başına daha çok çorap örme planları yapmasını görmezden gelip Müslümanlardan hesap sormaya kalkışması olup bitenler karşısında en basit ifadeyle sağır ve kör olmaları demektir.

(AKİF EMRE / YENİŞAFAK)