Çocuk neden yalan söyler?

Yalan, bir davranış bozukluğudur ve kişinin çevresiyle ilişkilerini etkiler. Çocuklarla ilgili sorunlarda sık sık dile getirilen yalan davranışı, üzerinde durulması gereken bir sorundur. Ancak bu konuda aileler çocukların yaşını ve gelişim sürecini dikkate almalıdırlar. Mesela altı yedi yaşlarındaki çocuklar hayallerini gerçekmiş gibi abartarak anlatabilirler. Bu yalan olarak tanımlanmamalıdır. Çünkü bu süre içinde çocuklar, hayali arkadaşlar oluşturabilirler veya karşılaştıkları bir olayı kendi başlarından geçmiş gibi anlatabilirler. Bu yalanla karıştırılmamalıdır.

Ancak sekiz dokuz yaşlarında bir çocuğun çeşitli şekillerde yalan söylemesi ve bunu sürekli hale getirmesi bir uyum bozukluğu olarak düşünülebilir. Ama şunu da unutmayalım, ki çocuklar sebepsiz yere yalana başvurmazlar. Bu aile içinde ya da çevreden kaynaklanan bir sorunla alakalı olabilir.

Yalanın söylüyorsa bir nedeni vardır

Aile içinde yaşanan sorunlar

Sevgi ve ilgi eksikliği

Çocuğun aile içinde onaylanmaması

Ailenin çocuğu cezalandırması ya da aşırı hoşgörü göstermesi

Ailenin çocuğu küçümseyici tutum içinde olması

Çocuğun arkadaş grubu içinde değer elde etmek istemesi

Korku ve kaygılar

Ailede ya da dışarıda çocuğun örnek aldığı yanlış bir model.

İhtiyacı belirlemek önemli

Çocuğun aile içinde sevilmediğini hissetmesi ve bu konuda bir yoksunluk yaşaması bu açığı kapatabilmek için onu çalma ya da yalan söyleme davranışına götürebilir. Burada aile çocuğun ihtiyacını belirledikten sonra bu eksikliği gidermeye çalışmalıdır. Mesela çocuk annenin ilgisini üzerine çekebilmek için başım ağrıyor der, yatağa geçer ve annenin kendisiyle ilgilenmesini ister. Burada anne çocuğa bu tür yollara başvurmadan ilgisini göstermeli ve sorunu ortadan kaldırmalıdır.

Bazen de çocuklar arkadaşları arasında, sahip olmadıkları şeylere sahipmiş gibi göstererek onaylanmak isterler. Bu gibi durumlarda aile çocuğu eleştirmeden, yalanın doğru bir davranış olmadığını ifade etmelidirler.

Çocuğu anlamaya çalışın

Anne baba, çocuğun niçin yalan konuştuğunu anlamaya çalışmalıdır. Sorunun temeline indikten sonra çözüme ulaşmak daha kolay olacaktır. Bunun için çocuğu yargılamayın ve şunları dikkate alın.

Çocuğu cezalandırmayın, ceza yerine ödül verme yolunu deneyin.

Çocuğa ev içinde sevginizi göstermekten kaçınmayın

Çocuğa yalancı damgası vurmayın, yalan kavramına vurgu yapmayın

Eğer sorun çok ilerlemiş ve sorunun üstesinden gelemez duruma gelmişseniz yardım alın.

Hazreti Peygamberin yalan konusunda uyarıları

Hazreti Peygamber, peygamberlik gelmeden önce dahi dürüstlüğüyle ve merhametiyle bilinir ve emin kişi olarak tanımlanırdı. O insanlara da aynı şekilde doğru sözlü olmayı ve hak yolda yürümeyi tavsiye etmişti. "Eğer siz Allah ve Resülünün sizi sevmesini istiyorsanız, size verilen emaneti yerine veriniz. Söylediğiniz vakit doğru söyleyin, komşularınız ile güzel komşuluk yapınız" buyurmaktadır.

Allah Resulü bir başka hadisinde de şöyle buyurur: "Kıyamet günü Allah katında mahlukların en sevimsizleri yalancılar kibirliler ve kardeşlerine karşı sinelerinde amansız kin besleyenler" olacaktır buyurmuştur.

Hazreti Peygamber, yalan konusunda bizleri uyarır ve doğru sözlü olmaya teşvik eder: "Allah adına and içen kişi yeminine sivri sinek kanadı kadar bir yalan katarsa bu yalan kıyamet gününe değin kalbinde bir leke olarak kalır"

O zamanlar anlam verememiştim

Küçüklüğümde, annem bana yalan söyleme diye uyarılarda bulunurdu. Ben de yalanın kötü bir şey olduğunu düşünür ve doğru sözlü olmaya çalışırdım. Ama ne zaman ki evin telefonu çalsa, annem "aç ve annem evde yok de" derdi ben de annemin tavrına bir anlam veremez telefonu açar ve annem evde olduğu halde yok derdim. Bu çelişkiyi içimde hiçbir zaman çözemezdim. Annem yalanın kötü bir şey olduğuna gerçekten inanıyor olsa bunu bana niye söyletir diye düşünür ve tıkanırdım. Bir gün annem aynı tavsiyelerde bulunduğunda ona kendisinin de yalan söylediğini ifade ettim. Çok şaşırdı, yüzüme baktı ve ne diyeceğini bilemedi. Annemin utandığını görünce üzülmüştüm. Ama çocuk olduğum için ondan bu davranışı için makul bir açıklama yapmasını bekliyordum. Sonra nihayet annem bana "benim yaptığım da doğru değil" dedi ve içim rahatladı. Büyükler bazen farkında olmadan bu gibi hatalar yapabiliyorlar.