Çocuğa helal haram sınırları anlatılmalı

Aileler çocuklarına küçük yaştan itibaren, helal kazanç elde etmenin önemini anlatmalıdırlar.

Alın teri ve emeğin önemini kişinin kendi çabasıyla elde ettiği kazancın değerini çocuğa ifade etmelidirler. Çocuklara, para gelsin de nereden gelirse gelsin mantığının dinimizde yerinin olmadığı belirtilmelidir. Anne babalar, çocuklara helal, haram kavramlarını yaşantılarıyla da ifade etmelidirler. Rabbimiz, "eksik ölçüp tartarak veya meşru olmayan yollardan kazananların vay haline diyerek insanları uyarmaktadır. Allah'tan korkan kişi, cebine para girsin de nereden girerse girsin diye düşünmez aksine gelen paranın helal mı haram mı olduğunu dikkate alır. Ne yazık ki, çocukları şans oyunlarına yönlendiren, bu tür oyunlar aracılığıyla elde edilen kazancı ödüllendiren ebeveynler çocuğa zarar vermekte ve onu yanlış yönlendirmektedirler. On Dokuz Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Hüseyin Peker, ebeveynlerin çocuklarını "artık zengin oldun, çok şanslısın..." gibi yönlendirmelerinin çocuğun helal haram kavramını kavramasını engellediğini söylüyor. Burada anne babaların, çocuklarını ahlaki davranışlarıyla ya da başkalarına yaptıkları iyilikleriyle değil de, kazandıklarıyla övmeleri de çocuğun zihninde yanlış bir algıya neden oluyor. Yani çocuk ne kadar kazanırsam ne kadar para ve mevkiye sahip olursam çevremdeki insanlar tarafından o kadar çok sevilirim duygusuna kapılıyor. Bu konuda ailelere büyük sorumluluklar düşüyor. Anne babalar iki yaşından itibaren çocuğa başkalarına ait eşyalara izinsiz dokunmaması gerektiğini ifade etmelidirler. Bu dönem çocuklar benmerkezli bir yapıya sahip olsalar da verileni almaya ve ailenin yönlendirmesiyle hareket etmeye müsaittirler.

Çocuklar taklit ederek öğrenirler

Anne babaların çocuklarıyla ilgili beklentileri yüksektir. Ancak bazen çocuklarından bekledikleriyle kendi hayat tarzları örtüşmeyebiliyor. Çocuğundan ödevlerini yapmasını isteyen bir baba kendisi de evdeki sorumluluğunu yerine getirmelidir. Aksi takdirde sözünün geçerliliği yoktur.

Aileler gerek iş yaşamlarında gerek gündelik hayatlarında haram helal ölçülerine riayet etmeli ve çocuğa örnek olmalıdırlar. Aile büyüyünce zengin bir adam olacağım sözleriyle hayallerini dile getiren çocuğa helal para kazanmanın her şeyden önemli olduğunu ifade etmelidir. Anne baba çocuğa gündelik hayattan örnekler vermeli ve onu doğru yönlendirmelidirler. Mesela, amcam çok çalışıyor, yoruluyor, eve geç geliyor diyen çocuğa "amcan aldığı parayı hak ediyor, helal para kazanıyor, para kazanmak için çaba sarf ediyor, alın teriyle kazanılan para değerlidir" mesajını vermelidirler. Ayrıca ebeveynler işe vaktinde gitmeli, yaptığı işi en iyi şekilde yapmalı ve bu konuda çocuğa örnek olmalıdır. Çocuklar ebeveyninin kendisinden beklediği şeyleri önce onların hayatlarında görmek isterler. Oğluna yalanın kötü bir şey olduğunu anlatan bir anne kendi hayatında buna dikkat etmediğinde çocuk "ama sen babama yalan söylemiştin" diye ifade eder ve bu çelişkiyi annenin yüzüne vurur. Unutmamalıyız ki, çocuklar iyi bir gözlemcidirler ve ailenin çelişkilerini gözden kaçırmazlar.

Anne baba çocuğu koruyan ve ona yol gösteren iki önemli kişidir. Bu çatı altında çocuktan istedikleri şeyleri önce kendi hayatlarında bulmalıdırlar..