Çanakkale'nin Liseli kahramanları

1887 yılında eğitime başlayan Sivas Lisesi,  tüm son sınıf öğrencilerinin gönüllü olarak katıldıkları Çanakkale Savaşında şehit düşmesi nedeniyle 1915 yılında mezun veremedi. Okul Müdürü Osman Yekeler, okulun son sınıf öğrencilerinin, 1915 yılında Çanakkale Savaşı'na katıldığını ve bir daha dönmediklerini ifade etti.

1887 yılında eğitime başlayan Sivas Lisesi,  tüm son sınıf öğrencilerinin gönüllü olarak katıldıkları Çanakkale Savaşında şehit düşmesi nedeniyle 1915 yılında mezun veremedi. Okul Müdürü Osman Yekeler, yaptığı açıklamada, Sivas Lisesi'nin 1887 yılında, Sivas Kongresi'nin de yapıldığı tarihi binada eğitime başladığını belirtti. Okulun son sınıf öğrencilerinin, 1915 yılında Çanakkale Savaşı'nakatıldığını ve bir daha dönmediklerini ifade eden Yekeler, öğrencilerinin o yıl şehit düştüğünü söyledi.

Savaşa giden öğrencilerin geri dönmemesi nedeniyle 1915'te mezun veremediklerini anlatan Yekeler, ''Onların isimleri de mevcut değildir, geri dönen de olmamış zaten. 1914 mezunları var. 1916 mezunları var. Ama 1915 mezunları yok'' dedi. Sivas Lisesi'nin tarihi bir lise olduğunu, bölgeye hizmet verdiğini anlatan Yekeler, o dönem Amasya, Tokat, Yozgat, Erzincan ve Malatya gibi illerden öğrencilerin burada eğitim gördüğünü kaydetti.

Çanakkale'de şehit düşen son sınıf öğrencilerinin arasında, bu illerden gelen öğrencilerin de bulunduğunu anlatan Yekeler, ''Hepsi son sınıf öğrencisi. Yaş itibariyle gitmişler. Yatılı okul olduğu için diğer vilayetlerden gelen öğrenciler de var. Hepsi Çanakkale'ye gitmiş. Ama dönüş olmamış. O yüzden elimizde isimleri de resimleri de yok. Hazırladığımız yıllıkta da onların fotoğrafları ve isimleri bulunmuyor'' diye konuştu. Okulların köklü bir lise olduğunu belirten Yekeler, şair Cahit Külebi ve Eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Yekta Güngör Özden gibi birçok mezunları olduğunu kaydetti.

"Hocam biz Çanakkale'ye gidiyoruz, hakkınızı helal edin"

Cumhuriyet Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü öğretim görevlisi Necip Günaydın da Sivas Lisesi son sınıf öğrencilerinin Çanakkale Savaşı'na katılarak şehit olduklarına dair bilgi ve kaynaklar bulunduğunu ifade etti. Çanakkale Zaferi'nin Türk ve dünya tarihi açısından önemine değinen Günaydın, savaşa yurt genelinde birçok lise öğrencisinin katıldığını belirterek, ''Bu sadece bizim Sivas'ımız için değil, Kayseri Lisesi, Galatasaray Lisesi'nde olduğu gibi Çanakkale Savaşı'nda mektepliler diye anarız biz bu insanları. Genç insanlar. Lise son sınıf öğrencileri genelde 17 yaşında oluyorlar. Sivas Lisesi'ndekiler de aynı şeyi yapmışlar'' dedi. O dönem anlatılanlara göre öğrencilerin tahtaya ''Hocam biz Çanakkale'ye gidiyoruz. Hakkınızı helal edin'' diye yazdığını aktaran Günaydın, ''O dönem, Çanakkale ruhunu oluşturan dernekler, kuruluşlar oldu.  Öğrenciler de tahmin ediyorum bundan çok etkilendiler. Ülkenin içinde bulunduğu durum, gönüllü sayısını artırdı. Şöyle bir durum daha var. 250 bin şehidin içinde gönüllü giden insanların adı yok. O zaman rakamın çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor'' diye konuştu. Sivas Lisesi'nin geniş bir arşivi bulunduğunu, halka sunulması gerektiğini ifade eden Günaydın, ''Sivas Lisesi arşivinden o döneme ait listelerin temin edilmesinin, çıkarılmasının mümkün olduğuna inanıyorum. Yani orada ciddi bir arşiv çalışması yapılırsa belki onları da isim isim öğreneceğiz, halkımıza sunacağız. Bu konuda üniversitemiz, Valiliğimiz bir komisyon oluşturursa tahmin ediyorum kayıtlarda o öğrencilerin isimleri de çıkacaktır'' dedi.

"Liseli Şehitler" için anı sınıfı

Sakarya Savaşı'nda son sınıf öğrencilerinin tamamını şehit veren Kayseri Lisesi'nde ''anı sınıfı'' oluşturularak, şehit öğrencilerin hatıraları yaşatılacak.

Yetiştirdiği devlet adamları, bürokratlar, sanatçılar ve çok sayıda ünlü ile tanınan 118 yıllık tarihi Kayseri Lisesi, Kurtuluş Savaşı sırasında Milli Mücadele'nin kazanılmasında da oynadığı rolle tarihe adını yazdırdı. Sakarya Savaşı sırasında 1920-1921 eğitim öğretim yılında son sınıf öğrencilerinin tamamı gönüllü olarak gittikleri cephede şehit olduğu için mezuniyet defterinin o döneme ait sayfasına, ''Lise son sınıf talebeleri Sakarya Muharebesi için cepheye gidip hepsi cephede şehit düştüğünden bu öğrenim yılında okulumuz mezun verememiştir'' kaydı düşüldü.

Şair Cahit Külebi, Kayseri Lisesi'nin bu kahramanlık hikayesini, müfettiş olarak görev yaptığı sırada okul kayıtlarını incelerken ortaya çıkardı. Daha sonra Genelkurmay Başkanlığı arşivleri incelenerek, okulun 62 öğrencisinin tamamının gönüllü olarak gittikleri Sakarya Savaşı'ndan geri dönemediklerine dair kayıtlara ulaşıldı.

Şehit öğrencilerden ancak 10'unun isimleri belirlenebildi. Şehit öğrenciler anısına 2003 yılında okulun bahçesinde yaptırılan anıtta bu 10 öğrencinin isimleri yer alıyor.