BOTAŞ'a THY modeli

Son günlerde doğalgazda yaşanan sıkıntılar yeniden BOTAŞ'ı akıllara getirdi. KİT Kanunu'na tabi olan BOTAŞ'ın hızlı hareket ederek, sorunlara çabuk çözümler üretmesi imkansız gözüküyor. BOTAŞ'ın, tıpkı Türk Hava Yolları gibi hızlı karar alıp bir dünya devi haline gelmesi için özerkleşmesi gerekiyor.

Geçtiğimiz günlerde BOTAŞ'ın yaptığı "Zor Gün" ilanı sonrası doğalgazda yaşanacak muhtemel sıkıntılar dikkat çekti. Türkiye'nin en önemli ve stratejik kurumları arasında olan BOTAŞ'ın daha hızlı kararlar alıp krizlere ani çözümler üretmek için yeni bir yapıya kavuşturulması bekleniyor.
Daha önce Türk Hava Yolları (THY) da benzer sıkıntıları yaşamıştı. Sıkıntılar sonrası özerkleşen kurum zamanla kendini yeniledi ve bugün Polonya Hava Yolu Şirketi'ne talip olan bir deve dönüştü.
THY örneğindeki gibi BOTAŞ da, yapılacak yasal düzenlemeler ile bir dünya devi olmayı istiyor. Enerji koridorlarındaki sıkıntılar çerçevesinde, Türkiye'nin doğu-batı istikametinde önemli bir noktada olması BOTAŞ'ın bu noktada değişmesini gerektiriyor.
Çünkü sadece Türkiye değil, bölge ülkeleri de dikkate alınınca, BOTAŞ'ın bölgede daha etkili ve aktif görevler üstlenmesi gerekiyor.

Özerkleşmesi gerekiyor

KİT kanununa tabi olan BOTAŞ'ın daha hızlı kararlar alabilmesi için kendi teşkilat kanununun oluşturulması gerekiyor. Örneğin, daha önce çok kez ihalesi yapılan ve Tuz Gölü'nün altında düşünülen doğalgaz yedek depoları ihaleleri bir türlü sonuçlanamayarak günümüze gelindi. Yıllardır ihalesi yapılan, ancak iptal edilen doğalgaz depolama sistemine, KİT kanunu sebebiyle, daha yeni başlanabildi. Eğer BOTAŞ özerk bir kurum olmuş olsaydı, yıllar önce bu ihaleler yapılmış olacak ve bugün doğalgaz depoları bitmiş olacaktı, ki bu da ülkenin muhtemel bir doğalgaz krizini atlatması için önemli.

Hızlı kararlar alınamıyor

BOTAŞ'taki en büyük sıkıntılardan biri de hızlı karar alamaması. BOTAŞ, bir yatırımı yapmak için en az 30 yerden izin almak zorunda kalıyor. BOTAŞ yönetimi tarafından yapılan stratejik analizler sonucu birçok noktaya öngörülen pompa istasyonlarının ihaleleri de bir türlü bitmiş değil. Erzincan ve Kırşehir bölgelerine yapılması yıllar önce planlanan ve ancak yakın bir zamanda inşaatlarına başlanan bu pompa istasyonları, doğudan alınan doğalgazın Marmara ve Ege'ye iletilmesi için önemli. Ancak bu pompa istasyonları da, mevcut KİT kanunu sebebiyle bir türlü yapılamadı. Hızlı kararlar alınması için kurumun özerkleşmesi, bu bakımdan ülkenin geleceği açısından büyük önem taşıyor.

Yurtdışına açılabilmeli

BOTAŞ kendi teşkilat kanunu ile özerkleşirse, sadece Türkiye'de değil enerji koridorlarının bulunduğu ülkelerde de temsilcilikler açabilir. Özellikle, Mısır, Katar, İran, Kazakistan gibi önemli doğalgaz enerji merkezleri ile görüşerek sorunları yerinde halletmek için yurtdışına açılması gerekiyor. THY modeli BOTAŞ'a uygulanabilirse, yakın gelecekte diğer bölge ülkelerinin doğalgaz ihaleleri de BOTAŞ tarafından alınabilecek.