ArGe yatırımına “argo” yaklaşım

ATO'nun hazırladığı ''Türkiye AR-GE Yoksulu'' başlıklı rapora göre, Ar-Ge'ye milli gelirinin binde 7-8'i kadar harcama yapabilen Türkiye, yüksek teknoloji ürünü ihraç edemediği için yüksek düzeyde dış ticaret açığı vermek zorunda kalıyor.

Ankara Ticaret Odası'nın (ATO) hazırladığı ''Türkiye AR-GE Yoksulu'' başlıklı rapora göre, ar-ge'ye milli gelirinin binde 7-8'i kadar harcama yapabilen Türkiye, yüksek teknoloji ürünü ihraç edemediği için yüksek düzeyde dış ticaret açığı vermek zorunda kalıyor.

ATO'nun Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Eurostat ve OECD verilerine dayanarak hazırladığı rapora göre, Türkiye araştırma ve geliştirme için uluslararası şirketler kadar bile kaynak ayıramıyor. Türkiye'nin bu yatırımları artırmadan, dışa bağımlılıktan ve yüksek cari işlemler açıklarından kurtulması mümkün görünmüyor.

Eurostat'ın belirlemelerine göre, birçok uluslararası şirketin yıllık olarak ar-ge için yaptığı harcama, Türkiye'nin kamu ve özel sektör olarak bu alana yaptığı yatırımların oldukça üzerinde seyrediyor. Türkiye'nin 2,3 milyar avro Ar-Ge yatırımı yaptığı 2005 yılında Ford Motor tek başına 6,8 milyar avro, Pfizer 6,3 milyar, General Motors 5,7 milyar, Daimler Chrysler 5,6 milyar, Microsoft 5,6 milyar, Toyota 5,4 milyar, Johnson and Jhonson 5,4 milyar, Siemens 5,2 milyar, Samsung 4,6 milyar, Glaxo Smith Kline 4,6 milyar, IBM 4,6 milyar, Intel 4,4 milyar, Novartis, Vokswagen ve Matsushita Electric 4,1'er milyar avro harcama gerçekleştirdi.

Kimler ne kadar harcadı

TÜİK verilerinin Türkiye'nin ar-ge için yaptığı yatırımların 2008 yılında milli gelirinin yüzde 0,73'ünde kaldığını gösterdiği belirtilen rapora göre, aynı yıl ABD ar-ge için milli gelirinin yüzde 2,73'ünü kullandı. Japonya milli gelirinin yüzde 3,44'ü, Almanya yüzde 2,63'ü, Fransa yüzde 2,02'si, İngiltere yüzde 1,88'i, İtalya yüzde 1,81'i, Hollanda yüzde 1,63'ü, Avusturya yüzde 2,67'si, Finlandiya yüzde 3,91'i, İsveç yüzde 3,75'i kadar Ar-Ge harcaması gerçekleştirdi.

Rakam bazında bu durum değerlendirildiğinde, Türkiye'nin 5,4 milyar dolarlık Ar-Ge harcaması yaptığı 2008 yılında, ABD'nin ar-ge harcamalarının 394 milyar doları, Japonya'nın harcamalarının 150 milyar doları, Almanya'nın harcamalarının 97 milyar doları, Fransa'nın harcamalarının 68 milyar doları bulduğu hesaplanıyor.

Rapora göre Avrupa ülkeleri içinde sadece Romanya, Slovakya, Polonya, Malta, Yunanistan ve Bulgaristan Ar-Ge'ye Türkiye'den daha düşük pay ayırıyor.

Ar-Ge'ye yatırım yapan ileri teknoloji satıyor

Eurostat'ın havacılık, bilgi işlem makineleri, ofis makineleri, elektronik aletler, ilaç, elektrikli makineler ve silah gibi ürünlerin ihracatını dikkate alarak yaptığı belirlemelere göre, ileri teknoloji ürünlerinin Türkiye'nin ihracatı içindeki payı yüzde 1,7 düzeyinde kalıyor. İleri teknoloji ürünlerinin ihracat içindeki payı ABD'de yüzde 26'yı, Japonya'da yüzde 20'yi, Almanya'da yüzde 14'ü, Fransa'da yüzde 18'i, İngiltere'de yüzde 26'yı, İtalya'da yüzde 6'yı, Hollanda'da yüzde 18'i, Avusturya'da yüzde 11'i aşıyor.

Ucuza satıp pahalıya alıyoruz

ATO Başkanı Sinan Aygün raporu değerlendirirken, rekabet koşullarının her geçen gün daha da ağırlaştığı dünyada, ülkelerin rekabet güçlerini artırabilmelerinin tek yolunun ar-ge yatırımlarını artırmak olduğuna işaret etti.

Ar-Ge'nin yüksek maliyet gerektirmekle birlikte geri dönüşü yüksek bir yatırım olduğunu vurgulayan Aygün, şunları kaydetti: ''Türkiye'nin sürekli dış ticaret açığı vermesi dışarıya düşük teknolojili ürünler satıp, ileri teknoloji ürünü almasından kaynaklanıyor. Kilosu 50 sentten demir satıp, kilosu 4-5 bin dolara cep telefonu satın almaya devam edersek ne dış ticaret açığımızı ne de cari işlemler açığımızı kapatabiliriz.

Ucuz mallar satıp, pahalı mallar almaya devam ettiğimiz sürece ihracatımızı ne kadar büyütürsek büyütelim, ithalat çok daha yüksek büyüyeceği için dış ticaret açığımız da artarak büyümeye devam edecektir.''

Aygün, Türkiye'nin sanayi politikasını ve eğitim sistemini yeniden belirlemesi ve araştırmacı yetiştirmeye daha fazla kaynak ayırması gerektiğini ifade etti.

Sadece Koç var

Dünyanın Ar-Ge'ye en fazla yatırım yapan ilk 100 şirketinin bu alana 2002'de toplam 206,6 milyar, 2003'te 197,6 milyar, 2004'te 196,9 milyar, 2005'te ise 222,9 milyar avro harcama yaptığı belirtilen rapora göre, ilk 100 şirket içinde herhangi bir Türk şirketi yer almazken Eurostat'ın yaklaşık 2 bin şirketi sıraladığı ar-ge harcamalarına ilişkin listeye Türkiye'den 63 milyon avroluk harcamayla sadece Koç Holding giriyor. Rapora göre, Türkiye kamu ve özel sektör olarak 2003 yılında toplam 1,3 milyar, 2004 yılında 1,6 milyar, 2005 yılında 2,3 milyar, 2006 yılında 2,4 milyar, 2007 yılında 3,4 milyar ve 2008 yılında 3,6 milyar avroluk Ar-Ge yatırımı gerçekleştirdi.