Bulgaristan’ın ilk Müslüman Cumhurbaşkanı adayı Sali Şaban Milli Gazete'ye konuştu
Allah'a şükür ki; alnım açık

Bulgaristan'da halk cumhurbaşkanı ile birlikte yerel yöneticileri belirlemek için 23 Ekim'de sandık başına gidecek.

Ülke tarihinde ilk kez cumhurbaşkanı seçimleri ile yerel seçimler aynı anda yapılacak.

Söz konusu seçimlerde bir başka ilk daha yaşanacak.

Türk asıllı bir Müslüman olan Sali Şaban cumhurbaşkanı adayı olarak seçimlere katılacak.

1945 yılında Kırcaali'ye bağlı Alhatlı (Neofit Bozveli) köyünde doğan Sali Şaban, ilk ve orta öğrenimimi Alibey Konağı (Nanovitsa)' nda tamamlar.  1963 yılında Kırcaali Öğretmen Okulundan mezun olur. Mezuniyet sonrası doğduğu köyde öğretmenlik yapar. 1972 yılında ise Sofya'da Sosyal Bilimler Akademisi'nden mezun olur. 1976-1982 yıllarında Sofya'da gençlik örgütleri bünyesinde görev yapan Sali Şaban, 1982 yılında Almanya'ya gider.

Berlin'de uluslar arası gençlik örgütleri bünyesinde çalışan Sali Şaban, aynı zamanda bu ülkede sosyoloji alanında yüksek lisans yapar. Öğrenim hayatına Moskova Slav Akademisi'nde uluslar arası ilişkiler eğitimi alarak devam eder. 1983-85 yılları arasında Moskova Sosyal Bilimler Enstitüsü'nde uzmanlık eğitimi alır. Daha sonra Bulgaristan ve Rusya'da üniversitelerde öğretim görevlisi olarak çalışmalarda bulunur.

1992-1996 yıllarındaysa Rusya'daki Türk ve Alman inşaat şirketlerinde ( ENKA-GAMA) koordinatörlük yapar. Ülkesine dönerek 1999 yılında bağımsız aday olarak katıldığı yerel seçimlerde Mestanlı ( Momçilgrad) Belediyesi'ne başkan seçilir...

Akıcı ve aksansız Türkiye Türkçesi konuşabilen Sali Şaban ile adaylığı üzerine ve Bulgaristan'da seçim sürecinde yaşanan tartışmaları konuştuk.

Yapılan açıklamalar bakılırsa seçim propagandalarına daha çok Halkın Özgürlükleri Partisi (HÖH) yönetiminde yer alan eski totaliter rejim ile birlikte hareket eden daha doğru bir anlatımla ajanlık faaliyetinde bulunduğu iddia edilen kişilerin durumu damgasını vuracak gibi görünüyor.

Bu konuyu da Sali Saban'a sorduk. Böyle bir sicilinin olup olmadığı sorusunu kendisine yönelttik. Cumhurbaşkanı adayı Şaban, bu sorumuza da açık yüreklilikle cevap verdi...

Siyasette yeni değilsiniz. Geçmişte belediye başkanlığı yapmışsınız...

Evet 1999 yılında gerçekleştirilen seçimlerde Mestanlı Belediye Başkanlığı'na bağımsız aday olarak katıldım.  Ve Allah'a şükür ki seçimlerden başarıyla çıktım.

Bulgaristan Türklerinin kahraman olarak gördükleri Nuri Adalı ve Osman Azis'e sahip çıktığınızı duyduk. Hatta sizden sonra yönetime gelenlerin rahmetli Nuri Adalı'ya vefasızca davranmış... Bu konuyu biraz açar mısınız?

Belediye Başkanlığını kazandıktan sonra maalesef bizlere manevi feyz kaynağı olan kimselerin unutulduğunu gördüm. Öyle ki bizler için sembol isim olan yani; Bulgaristan Türkleri nezdinde kahraman olarak görülen Nuri ADALI ve Osman Azis gibi büyüklerimize hak ettikleri değerin verilmediğini üzülerek müşahade ettim. Onlara ulaştım... (Gözleri nemlenerek) Adalı'nın yaşam koşulları içler acısıydı. Onlara sahip çıkmamız bizlerin boynunun borcuydu... Bunun için ne yapabilirimi düşündüm. Ve Nuri ADALI EFSANESİNİ ve ses sanatçılarımızdan Osman Azis'i belediyeye yanıma danışman olarak görevlendirdim. Benden sonra göreve gelenler maalesef onlara çok kötü davrandılar.

Müslüman bir cumhurbaşkanı adayı... İlginç karşılanmayacak mı?

Bildiğiniz gibi etnik kökeni ne olursa olsun Bulgaristan anayasasına ve Avrupa Birliği normlarına göre herkes, eşit haklara sahiptir. Dolayısıyla Bulgaristan vatandaşlarının tümü kanunun ön gördüğü koşullara sahipse cumhurbaşkanı adayı olabilir.

Müslüman bir adayın Bulgaristan'ı mevcut yönetimden daha iyi temsil edemeyeceğini kim bilebilir? Tıpkı Hindistan'da olduğu gibi bir durum Bulgaristan'da neden olmasın?

Hatırlayalım, adım adım süper güç olma yolunda ilerleyen Hindistan'ı zirveye doğru taşıyan ülkenin cumhurbaşkanı bir Müslüman. Bu gerçek göz ardı edilmemeli...

Dolayısıyla Bulgaristan'da Müslüman bir cumhurbaşkanı adayı belki de şimdiye kadarki cumhurbaşkanlarından çok daha özverili ve verimli olacaktır. Müslüman adaya karşı ortaya atılan Bulgaristan için çalışmaz iddiası ise; son derece yanlış, çirkin ve faşizan bir ön yargıdır.

Bu iddia Bulgaristan vatandaşı olan herkesin eşit olduğu yönündeki yasaya aykırı bir ithamdan başka bir şey değildir. Bu seçimler Bulgaristan'da demokrasi sınavı olacaktır.

Aday olma amacınız nedir?

Bilindiği gibi Bulgaristan sosyal alanda yeterli olgunluğa sahip değildi. Bulgaristan, geçiş dönemini yani totaliter rejimden demokrasiye geçişi yeni tamamlamış ve içine sindirmiştir. Hatta yakın zamana kadar "Türkler dışarı gibi" söylemlere pek tepki gösteren de yoktu. Şimdi bu söylemler bazı kimseler tarafından dillendirilmekte ancak kimse ciddiye almamaktadır. Biz Bulgaristan vatandaşları olarak ülkemizin her alanında kalkınması için çabaladık.  Ben bu adımımla gençlerimizin cesaretli olmalarını ve ülke yönetiminin her kademesine talip olmalarını arzuladığım için onlara örnek olmak istedim.

Öte yandan şunu vurgulamak istiyorum; Biz Bulgaristan'da demokrasinin önündeki tüm engelleri kaldırarak barış içinde yaşamak istiyoruz.

Seçilmeniz durumunda neyi değiştireceksiniz?

Seçilmem durumunda köhnemiş zihniyetlerin yerle bir olmasını sağlayacağım. Ve ön yargıların ve tutulmuş zihinlerin yerle bir olmasına çalışacağım. Ayrıca Türk ve Müslüman kimliği olan bir kişinin Bulgaristan'ın yücelmesi için vefakârca çalışabileceğini göstereceğim. Maalesef şimdiye kadar özellikle Bulgarlar biz Türklere bu ülkenin dışındaymışız gibi bakmakta ve sürekli ön yargılı davranmaktadır.

Biz seçilir isek bazı insanları kafalarındaki prangalardan kurtaracağız. Bulgar vatandaşlarının içindeki öfke ve korkunun yerini güven ve karşılıklı saygı ile değişmesini sağlayacağız.

Baskı altında yaşamış vatandaşların oylarına talibim

Bulgaristan'da düzenlenecek olan seçimlere katılacak çok sayıda seçmen Türkiye'de bulunuyor. Seçmenlerinize söylemek istediğiniz bir şey var mı?

Bildiğiniz gibi Bulgaristan dışında çok büyük bir seçmen kitlesi bulunmaktadır. Her ne kadar ülke dışında bulunsalar da vatanlarının geleceği onları yakından ilgilendirmektedir. Bu nedenle yapılacak olan cumhurbaşkanlık seçimlerine azami katılımda bulunmalarını arzu ediyoruz. Özellikle Bulgaristan'da uzun yıllar baskı altında yaşamış bulunan ve kendilerini sürekli tehdit altında hisseden vatandaşlarımızın oylarına talibim. Ve ben gönülden inanıyorum ki, Bulgaristan siyasetinde farklılıkların ortaya konulmasını isteyen tüm vatandaşlarımız oylarını, bana ve ekibime vereceklerdir.

"Halkımın aleyhine olacak hiçbir şey yapmadım"

Moskova'da eğitim almışsınız, Doğu Almanya'da gençlik kampını yönetmişsiniz, partiler çalışmalarında bulunmuşsunuz. Açık sormamı yadırgamayın lütfen,  Bulgaristan'da seçimlerin gündemini oluşturduğu için sormak istiyorum. Sizin Bulgaristan istihbaratı DC ile ilişkileriniz nasıldı?

Rica ederim, sorunuzun maksadını anladım. Ayrıca sorunuzdan büyük bir memnuniyet duydum... Öncelikle şunu vurgulayayım; hayatımda en çok nefret ettiğim insanlar muhbirlerdir. Çünkü ajanlık, birilerini kahpece ele vermektir. Bunu ben asla yapamam. Dolayısıyla şunu rahatlıkla söyleyebilirim; hayatım boyunca kendi halkımın aleyhinde hiç bir şey yapmadım. Evet, sadece geçimimi sağlamak için işimi yaparak partide çeşitli görevlerde bulundum ama geçimimi insanların hayatlarını perişan ederek sağlamadım. Aldığım o görevlerde de halkıma hizmet etmesini bildim.

Evet haklısınız, hepimiz o dönemin sisteminden geçtik ama ben hiçbir zaman Türk, Pomak ve ya herhangi bir başka kişinin yok edilmesinde rol oynamadım. Benim o anlamda hiçbir dosyam yok. Aksini iddia edebilecek birisi varsa karşıma çıksın. Biz bazı kimseler gibi halkımızı sırtından haince hançerleyip, yine de fütursuzca onları yönetmeye talip olanlardan değiliz. Allaha şükürler olsun ki, alnımız açıktır. Halkımın önünde veremeyeceğim hiçbir hesabım yoktur.

Binlerce Bulgaristan vatandaşının yaşadığı Türkiye ile AB ilişkileri hakkında ne düşünüyorsunuz?

Dinamik bir nüfusa sahip olan Türkiye'nin AB'ye katılması Birliğe yeni bir hareketlilik kazandıracaktır. Böylece AB de Ortadoğu, Kafkaslar ve Türk Dünyası ile Türkiye üzerinden yakın ilişkiler kurabilecektir. Diğer yandan Avrupa Birliği de Türkiye'yi üye yaparak Hıristiyan kültürüne dayalı bir topluluk olmadığını çok kültürlü ve çok dinli bir birlik olduğunu ispat etme şansına da sahip olacaktır. Bu nedenle biz Türkiye'nin ivedilikle AB'ye alınması taraftarıyız. Beş yıl sonra Türkiye'nin AB'ne üye olmak isteyeceğini hiç sanmıyorum, çünkü Türkiye'nin alternatifleri her gün artmaktadır. Esas itibariyle acele etmesi gereken Türkiye değil AB'dir.