Afgan kadının dramını anlatan belgeselin gösterimine AB engel oldu
AB kendi projesine ''hayır'' dedi

Afganistan'da kendisine tecavüz eden kişiyle evlenmediği için 12 yıldır hapiste olan, bir diğeri kocasının zulmünden kaçtığı için mahkûm edilen iki kadının hikayesini anlatan belgeselin gösterimine, daha önce maddi destek veren AB engel oldu.

Afgan kadınlarının dramını anlatan ''Adaletsizlik: Cezaevindeki Afgan Kadınların Hikayesi'' adlı belgeselin gösterilmesine kadınların hayatının tehlikeye gireceği gerekçesiyle AB'nin engel olması, Afganistan'daki kadınların haklarını uluslararası kamuoyunun nasıl koruyacağı yönündeki tartışmayı da beraberinde getirdi.

Eleştirmenler, Afgan hükümeti ile ilişkilere zarar vereceğinden korktukları için siyasileri ve AB'yi kadın hakları projesinden vazgeçmekle suçladı.

Afganistan'daki kadın haklarına dikkati çekmek için 2010 yılının sonunda çekilen belgesele AB'nin 70 bin avro destek sağladığı, daha sonra Şubat ayında, belgeselde hikayeleri anlatılan kadınlar için tehlikeli olacağı gerekçesiyle projeyle ilgili fikir değiştirdiği kaydedildi.

Yapım şirketi ile AB arasında aylarca müzakere yapıldığı, sonunda AB'nin projeyi geri çekme kararı aldığı yönünde şirket yetkililerine bilgi verildiği belirtildi.

Benzer güvenlik endişeleri, çok satan ''The Kite Runner'' adlı romanın sinema versiyonunda yaşanmış, tecavüz sahnesinin Afganların tepkisini çekeceği endişesiyle filmin 2007 yılındaki gösterimi öncesinde filmde rol alan 4 Afgan çocuk ülkeden çıkarılmıştı.

Öte yandan, insan hakları savunucuları, önemli bir konuya dikkati çekme fırsatının kaçırıldığını düşünüyor.

Afganistan'daki BM insan hakları yetkilisi Georgette Gagnon, yabancı askerlerin çekildiği sırada, ülkedeki uluslararası olanaklar gittikçe azalmadan, haksız yere cezaevine atılan kadınlar konusunun ele alınmasının önemli olduğunu vurguladı. Gagnon, ''Şimdi ya da asla. Para ile politikacılara yapılacak baskı ve destek azalıncaya kadar birkaç yılımız var'' diye konuştu.

Belgeselde anlatılan hikayelerden birinde 19 yaşındaki genç bir kadın kuzeni tarafından tecavüze uğruyor ve hamile kalıyor. Genç kadının evlenmemesi üzerine, ülkede suç sayılan gayrimeşru ilişkisi nedeniyle 12 yıl hapse mahkum ediliyor. Hakimin, tecavüzcüsüyle evlenmesi durumunda hapisten kurtulacağını söylemesine rağmen evlenmeyi reddeden genç kadın, kızını cezaevinde doğuruyor ve şimdi bebeğini cezaevi koşullarında büyütmeye çalışıyor.

Diğer hikayede ise kendisini sürekli döven kocasından kaçan 26 yaşındaki genç bir kadın bulunuyor. Genç kadın aşık olduğu, ancak cinsel ilişkiye girmediği genç bir adamla kaçıyor. Sonuçta yakalanıyor ve zina suçundan 6 yıl hapse mahkum ediliyor. Genç kadının erkek arkadaşı da cezaevinde bulunuyor ve cezaevi duvarlarından birbirlerini göremeseler de gardiyanlar aracılığıyla haberleşiyorlar.

İnsan Hakları İzleme Örgütü'nden Afganistan'daki kadınlar üzerine rapor yazan Heather Barr, ''Cezaevlerine gelen çok sayıda bu tür vakalar var'' dedi. Yasal reformların kadınlara yardımcı olmadığını belirten Barr, ''Afgan kadınlar, gerçekten sembolik olan ve 2001 yılında kendilerine verilen sözlerin, geçen yıllar boyunca hem söz olmadığını, hem de bu sözlerin tutulmadığını anlıyorlar'' dedi.

Taliban yönetimi altında daha ağır kısıtlamalara maruz kalan kadınlar, radikal dinci yönetimin 2001 yılında iktidardan uzaklaştırılmasının ardından biraz olsun rahatladı, ancak hala muhafazakâr bir ülke olan Afganistan'da kadınlar kocalara satılıyor ve yasal hakları pratikte uygulanmıyor.

BM ve araştırma örgütlerinin raporlarına göre ülkede hapiste bulunan 300-400 kadından yaklaşık yarısı, zina, kocadan kaçma gibi ''ahlak suçlarından'' hapsediliyor.