12 Eylül darbesinde 30 bin memurun görevine son verildi

12 Eylül 1980 askeri darbesinde hiçbir yargı kararı olmadan 30 bin memurun görevine son verildi. 300 bin kişiye ise 'sakıncalı' oldukları gerekçesiyle pasaport verilmedi.

Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edilen iddianamede, darbe döneminde insanlara yönelik yapılan baskılar gözler önüne seriliyor. 12 Eylül askeri yönetimince ülkenin tamamı denetim ve kontrol altına alındı. Darbenin arkasından siyasi partilerin faaliyetleri yasaklandı. Askeri darbeden sonra Türkiye, 13 sıkıyönetim bölgesine ayrılarak, başlarına atanan Sıkıyönetim Komutanları Genelkurmay Başkanlığı'na bağlandı.

Askeri darbenin liderlerine göre, basının tek ses tek yürek olması gerekiyordu. 12 Eylül'le ilgili haberlere yer verilirken; yönetimin istemediği hususlar haber yapıldığında gazeteler kapatılıyordu. Komutanlar basın kuruluşlarını ziyaret ediyorlar, 12 Eylül'ün gerekliliğini anlatıyorlardı. Ancak bu tartışma şeklinde değil, tebligat manasındaydı. Dönemin gazetecilerinden Nadir Nadi gazeteler üzerindeki baskılarla ilgili Kenan Evren'le görüşmesiyle ilgili şunları anlatıyor: "Bari her gazeteye bir albay atayın. O ne yapacağımızı söylesin' diye sitem ettiğinde Orgeneral Haydar Saltık, 'Gerekirse bunu da yaparız, cesaretinizi frenlemek için' cevabını veriyordu."

14 Eylül 1980 günü TRT'ye gönderilen yapılacak yayınlarla ilgili emirlerden bazıları ise şunlar: "Milli Güvenlik Konseyi ve sıkıyönetime karşı haberler verilmeyecektir. Aksi belirtilmedikçe MGK bildirileri günde üç defa, sıkıyönetim bildirileri de iki defa yayınlanacaktır. 12 Eylül müdahalesiyle ilgili halkla röportajlar yapılacak, daha ziyade orta yaşlılarla konuşulacaktır. Röportaj yayına girmeden önce de tasvip alınacaktır. Bu şekilde toplum üzerinde kurulan baskı ve aleyhte yayın yasaklarıyla düşünce hürriyeti tamamen ortadan kaldırılıyor, gazetelerin ve televizyonun hangi haberleri yazıp hangisini yazamayacaklarına MGK karar veriyordu."

12 Eylül 1980 darbesinde 1402 sayılı sıkıyönetim kanuna dayanılarak hiçbir yargı kararı olmadan 30 bin memurun görevine son verildi. 7233 memur bölgelerinin dışına gönderildi. 300 bin kişiye sakıncalı oldukları gerekçesiyle pasaport verilmedi. Pasaport verilmeyenler içerisinde Türk Halk Müziği sanatçısı Ruhi Su da vardı. Kanser hastalığına yakalanan Ruhi Su pasaport verilmediği için tedavi olamadı ve hayatını kaybetti. 12 Eylül yönetimi tarafından yurt dışına kaçan 14 bin kişi vatan haini oldukları gerekçesiyle vatandaşlıktan çıkarıldı.