12 dakikalık ihmal 30 cana mal oldu

Zonguldak'ta, 17 Mayıs 2010'da meydana gelen 30 madencinin öldüğü grizu faciasıyla ilgili ikinci bilirkişi raporunda "12 dakikada ocaktaki metan gazı oranının yüzde 4'ün üzerinde seyrettiği, patlama olasılığının çok yüksek olduğu bilindiği halde, acil kaçış planının uygulanmadığını anlamak mümkün değildir" denildi.

Zonguldak'ta, 17 Mayıs 2010'da meydana gelen 30 madencinin öldüğü grizu faciasıyla ilgili ikinci bilirkişi raporu tamamlandı. Raporda, saat 13.15'ten, patlamanın meydana geldiği 13.27'ye kadar geçen 12 dakikada ocaktaki metan gazı oranının yüzde 4'ün üzerinde seyrettiğine dikkat çekilerek, "Son 12 dakikada, patlama olasılığının çok yüksek olduğu bilindiği halde, Yapı-Tek çalışanlarına neden haber ulaştırılmadığı, neden tüm ekipmanların durdurulmadığı, neden acil kaçış planının uygulanmadığını anlamak mümkün değildir" denildi.

Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Karadon Müessese Müdürlüğü'ne ait Karadon Yeni Servis Kuyusu'nda, galeri açma ve hazırlık işlerini yürüten taşeron firma Yapı-Tek'te çalışan 30 maden işçisinin ölümüyle sonuçlanan grizu faciasıyla ilgili ikinci bilirkişi raporu tamamlanarak 10 gün önce Zonguldak Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderildi. Geçen yıl ağustos ayında Zonguldak Karaelmas Üniversitesi'nin (ZKÜ) hazırladığı ilk rapor doğrultusunda tutuklanan 6 kişi, bir üst mahkemeye yapılan itiraz sonucu serbest bırakılmıştı.

Cumhuriyet Savcılığı, suçların kişiselleştirilmediği gerekçesiyle tatmin edici bulmadığı ZKÜ'nün raporunun ardından dosyayı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na göndererek ikinci bir rapor istedi. Ancak İstanbul'da çeşitli üniversitelerin ilgili bölümleriyle oluşturulan bilirkişi heyeti, rapor hazırlamaktan kaçındı. Bunun üzerine Savcılık, dosyayı Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderdi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Maden Mühendisliği bölümü öğretim üyeleri Prof.Dr. Tevfik Güyagüler, Doç.Dr. Hasan Aydın Bilgin ile Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden Süleyman Başterzi'den oluşan bilirkişi heyeti, 16 sayfadan oluşan raporunu 25 Haziran 2011 tarihinde tamamlayarak Zonguldak Cumhuriyet Savcılığı'na gönderdi.

Raporda, galeri-1'de yapılan çalışmalar kapsamında dinamit atımı sonrası degaj (ani gaz boşalması) meydana geldiği, açığa çıkan büyük miktardaki gazın hava ile galeri-2'ye taşındığı, burada oluşan kıvılcım, sıcak yüzey gibi tutuşturucu ile temas etmesi sonucu da patlamanın meydana geldiği belirtildi.

12 dakikada kaçış planı neden uygulanmadı?

Raporda, TTK bakım rapor defterindeki kayıtlara göre galeri-2'de saat 13.15'ten, patlamanın meydana geldiği 13.27'ye kadar geçen 12 dakikada metan gazı miktarının yüzde 4'ün üzerinde seyrettiğine dikkat çekildi. Raporda, "Son 12 dakikada, patlama olasılığının çok yüksek olduğu bilindiği halde, Uzaktan Gaz İzleme Merkezi görevlilerince nasıl bir çalışma yapıldığı, görevlilerin aşağıda çalışan Yapı-Tek çalışanlarına neden haber ulaştırmadığı, neden tüm ekipmanların durdurulmadığı, neden acil kaçış planının uygulanmadığını anlamak mümkün değildir" denildi.

Sensör ve pervaneler hatalı yerleştirilmiş

'Degaj' sonrası metan gazı oranının patlama seviyesi olan yüzde 5'i geçme olasılığının yüksek olduğuna dikkat çekilen raporda, "Olayda, Uzaktan Gaz İzleme Merkezi'nce ölçülen tehlikeli metan oranına rağmen, çalışmaların durdurulmadığı anlaşılmakta olup, bu durum büyük bir hatadır. Uzaktan Gaz İzleme Merkezi'nde nöbette bulunan maden mühendisi Taşkın Oruç ve maden teknikeri Özcan Güneyoğlu'nun, konunun önemini idrak edip çalışmanın durdurulmasını sağlamaları gerekirdi" denildi.

Faciadan önce galeride yapılan dinamit atımının ardından 'degaj' meydana geldiğinin hatırlatıldığı raporda, bunu önlemek için kontrol sondajlarının yapılması gerektiği, ancak yapılmadığı belirtildi. Ocakta havalandırmada kullanılan pervanelerin hatalı yerleştirildiği, bunun sonucunda da galeri-1'de degaj sonrası açığa çıkan metanın, patlamanın olduğu galeri-2'ye taşındığı kaydedildi. Sistemdeki hava kapılarının güvenli olmadığının kaydedildiği raporda, gaz yükselmesi durumunda sesli, ışıklı ikaz veren seyyar metan dedektörlerinin bulundurulmamasının da büyük hata olduğu vurgulandı.