'Kiraz ayı' 90 güne çıkıyor

Kirazın anavatanı olan Türkiye, kiraz ihracatçısı ülkelerle arasındaki farkı açmaya hazırlanıyor.

Dünya kiraz üretiminde çok önemli bir noktada olan, ihraç sıralamasında bazen birinci bazen ikinci sırayı alan Türkiye'de Artvin'in 1600-1700 metre rakımındaki kesimlerinde kurulan kiraz bahçelerinde Eylül ayının ortalarına kadar kiraz üretilmesi ve kiraz üretim periyotunun kesintisiz olarak 90-100 güne çıkarılması planlanıyor.

Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürü Masum Burak, AA muhabirine, kiraz yetiştiriciliğinin geliştirilmesi yönündeki çalışmalara ilişkin bilgi verdi.

Birçok bitkinin anavatanı olan Türkiye'nin kirazın da anavatanı olduğunu belirten Burak, Türkiye'nin sahip olduğu bu zengin gen kaynaklarının bilimsel şekilde geliştirilerek, dünya pazarlarında daha çok söz sahibi olunabileceğine işaret etti.

Kirazın ''kendine kısır bir meyve çeşidi'' olduğunu belirten Burak, kirazın kendine verimlisini yetiştirme konusunda çalışma yürüttüklerini söyledi. Dünyada Türk kirazı olarak bilinen, üreticilerin ''Napolyon, dalbastı'' dediği, tescilli ''0900 Ziraat'' çeşidi hakkında da bilgi veren Burak, ''Bu da kendine kısır bir çeşit. Kendine verimlisini elde etmek için çalışma yürütüyoruz. Kiraz ağaçları kendi kendini tozladığında verim de artacaktır'' diye konuştu.

-MEYVE VERMEYEN KİRAZ BAHÇESİ-

Kirazda 10 grup ve bu gruplar içinde çeşitler olduğunu belirten Burak, kiraz bahçesinin hiçbir zaman tek çeşitten kurulmamasını, bahçenin birbirini tozlayabilen en az 2-3 çeşitten kurulması gerektiğini söyledi. Bu konuda bir anısını paylaşan Burak, şöyle konuştu:

''1985 yılında bir kiraz bahçesine gittik. Bahçe işlenmiş, gübrelenmiş, pırıl pırıl, çiçekler açıyor. Ancak bir tane meyve yok. İnceledik ve bahçede tek çeşit kiraz dikilmiş olduğunu tespit ettik. Bu kirazı tozlayan kirazı belirledik ve üç aşamalı bir çözüm geliştirdik. Birinci aşamada, acil çözüm olarak bahçedeki kiraz çeşidini tozlayan kiraz çeşidinin çiçeklerini koparıp, kovalara koyduk, bu kovaları ağaçlara astık. İkinci aşamada, bahçedeki bazı ağaçlara, tozlayan kiraz çeşidi aşılandı. Üçüncü aşamada ise bahçede tozlayan çeşit kiraz ağaçları dikildi. Bu çözümlerle 4-5 yıl içinde sorun giderildi.''

Burak, kiraz üretiminin bölge ekonomisine katkıları ve bu konuda yaptıkları çalışmalara da değindi.

Isparta Uluborlu'nun bu işin merkezi olduğunu, çalışma yaparken yaparken Uluborlu'ya yakın bir mesafedeki Yakaören Köyü'nü de ziyaret ettiklerini anlatan Burak, ''Bir tek kiraz ağacı yoktu. Oraya çıktık, baktık çok yüksek. Zamanlama farklı. Buğday üretimi yapıyorlardı. Onlara, (kiraz üretimi yapın, Uluborlu'dan 15 gün sonra hasat yaparsınız, fiyatı artar) dedik. Şu anda, Yakaören Köyü'nün tamamı kiraz bahçesi'' diye konuştu.

Burak, kiraz yetiştiriciliğinin geliştirilmesinin ihracata da olumlu yansıyacağına işaret etti. Masum Burak, Türkiye'nin başlangıçta sadece 14 gün kiraz ihracatı yaptığını ancak son yıllarda değişik ekolojik zonlar kullanılarak 70-80 gün gibi bir süreyle ve aynı çeşidin dünya piyasalarına sunulduğunu söyledi. Bu çerçevede, Artvin'de ''Meyveciliği Geliştirme Projesi'' çerçevesinde yüksek rakımlarda kiraz üretimi çalışmaları yapıldığını anlatan Burak, böylece kiraz üretim periyotunun daha da uzayacağını ifade etti.

-''ALT KOTLARDA İLK ÜRÜNLER ALINDI''-

Artvin Tarım İl Müdürü Mustafa Duman da 2006 yılında TAGEM'le yürüttükleri Meyveciliği Geliştirme Projesi kapsamında, İl Özel İdaresi kaynaklarından sağlanan imkanlarla Merkez, Ardanuç, Şavşat ilçelerinde yüksek rakımlarda kiraz bahçeleri kurduklarını söyledi. Duman, bahçelerin 1000-1750 metre rakımlarında kurulduğunu, alt kotlarda ilk bahçelerden bu yıl ilk ürünleri aldıklarını kaydetti.

Türkiye'de kiraz üretiminin Mayıs ayı başında İzmir'in Kemalpaşa ilçesi ile başladığını Temmuz ortalarında Konya'nın Hadim ilçesi ile bittiğini hatırlatan Duman, özellikle Avrupa ülkelerinde ve Japonya'da kirazın lüks tüketim sayıldığını da ifade etti.

Bu gerçekten yola çıkarak ilin avantajlarını değerlendirmek istediklerini ve Meyveciliği Geliştirme Projesi kapsamındaki çalışmaları başlattıklarını anlatan Duman, şöyle konuştu:

''2006 yılında 400 fidanla başlatılan çalışmalarda bu gün itibariyle 29 bin fidana ulaşıldı. İlimiz derin vadileri ve yüksek dağlarının oluşturduğu çok farklı bir iklim yapısına sahip. Bir köyde kirazın çiçek açtığına, çağla bağladığına ve olgunlaştığına aynı günde şahit olabilirsiniz. Çok geniş bir üretim ve pazarlama sezonuna sahip ilimizde 23 Nisandan başlayarak Eylül ayının ortalarına kadar kiraz yetiştirilebilen bir coğrafyaya ve iklime sahibiz.''

Duman, ülkenin her yerinde kiraz varken aynı tarihte kiraz üretip onlarla rekabet etmek yerine kimsenin kendileriyle rekabet edemeyeceği tarihlerde, temmuz ayının ortalarından sonra kiraz üretip pazara arz etmeyi hedeflediklerini de söyledi. Bu noktada büyük bir avantaja sahip olduklarını belirten Duman, ''Temmuz ortalarından sonra kirazın olgulaşacağı tarım alanlarına sahibiz ve hali hazırda bu alanlar boş durmakta. Merkez ilçeyle birlikte Ardanuç, Şavşat ve Yusufeli'nin 1600-1700 metre rakımdaki kesimlerinde gerek arazi ve gerekse su kaynakları yönünden zengin kaynaklara sahibiz. Bu alanların geç turfanda kiraz üretimine kazandırılması durumunda dekar başına asgari 4-5 bin lira gelir elde edilmesi mümkün olabilecek'' diye konuştu.

-EYLÜL ORTASINDA DA TAZE KİRAZ YENİLEBİLECEK-

Rakıma göre hasat zamanının değiştiğini ancak Eylül ayının ortasına kadar kiraz hasat etme imkanı olacağını belirten Duman, ''Dünyada kiraz üretimi Temmuz ayının 20'sinde biterken biz bunu Eylül ayının ortalarına kadar uzatmayı hedefliyoruz'' dedi.

Proje çerçevesindeki çalışmaların halen devam ettiğini belirten Duman, dağlarda, yüksek rakımlardaki sis olayının kiraza etkilerini de gözlemlediklerini söyledi. Duman, ''Sisin kiraza döllenme ve meyve çatlaması aşamasında olumsuz etkileri olabilir, projenin sonuçlarını gözlemleyerek bunları göreceğiz'' dedi.

Son 4 yılda Artvin'in merkez, Ardanuç, Arhavi, Borçka, Hopa, Murgul, Şavşat ve Yusufeli ilçeleri toplam 694 dekar alanda kapama kiraz bahçeleri kurulduğunu ve 29 bin 23 kiraz fidanı dikildiğini kaydeden Duman, bu alan hedeflerine ulaşmak için yetersiz olsa da projede tam bir başarı sağlanması durumunda ardı ardına kiraz bahçeleri kurulacağını düşündüklerini sözlerine ekledi.